Жақсылық , Жамандық туралы 2199
Жақсылық пен жамандық туралы мақал-мәтелдер өмірлік таңдау, мінез, адамгершілік пен жауапкершілікті ұқтырады.
2199
Мақал-мәтел
406K
Қаралым
184
Орташа
Сұрыптау:
Сараң асын бермейді, көзінің жасын береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сараң адамды әшкерелейді: ол қолындағы барын бөлісуге қимайды, керек кезде жомарттық таны...
Көп асқанға бір апат,
Кесірліге бір кірапат.
Кесірліге бір кірапат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал шектен шыққан нәрсенің соңы жақсылыққа апармайтынын ескертеді. «Көп асқанға» дегені — өзі...
Несиеге ет жесең,
Сүйегі ішіңді жыртар.
Сүйегі ішіңді жыртар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қарызға, несиеге алған нәрсенің сырттай пайдалы көрінгенімен, кейін ауыр салдар әкелетіні...
Күле кіріп, күңірене шыққаннан сақтан,
Күні шығып тұрып, жауғаннан сақтан.
Күні шығып тұрып, жауғаннан сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі жүзді, ішкі ниеті сыртқы түріне сай келмейтін адамнан сақ болуды ескертеді. Тура мағы...
Ең жұмсақ та - тіл,
Ең, қатты да - тіл.
Ең, қатты да - тіл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тілдің, яғни сөздің адам өміріндегі аса күшті құрал екенін айтады. Тіл жұмсақ болса, адам...
Малды тапқанға бақтыр,
Отты шапқанға жақтыр.
Отты шапқанға жақтыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: малды тапқан адам ғана оны бағып-қағады, отты шапқан адам ғана жағады....
Кедей мен бай жолдас болмас,
Қасқыр мен қой жолдас болмас.
Қасқыр мен қой жолдас болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — табиғаты, тұрмысы, мүддесі бөлек кедей мен байдың, қасқыр мен қойдың б...
Түйе сойып, ешкі сойғаннан дәметеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір адам түйе сойып тұрып, одан ешкі сойғандай ғана пайда күтеді. Аст...
Хан - қанау, тон - тонау.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал билікке ие болған адамның бәрі бірдей әділ бола бермейтінін, кейде хан-сұлтанның қара хал...
Күн жауғанда қойнында,
Күн ашықта мойнында.
Күн ашықта мойнында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезіндегі екіжүзділікті, пайдакүнемдікті әшкерелейді. Тура мағынасы бойынша, күн б...
Белдескеннің белін сындырар,
Тірескеннің тізесін бүктірер.
Тірескеннің тізесін бүктірер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қайсарлық пен бәсекеде алға шығып, қарсы тұрғанды жеңе білетін күшті, жігерлі адамды сипа...
Екі тентек елге сыймас.
**Негізгі мағынасы** «Екі тентек елге сыймас» деген мақалдың тура мағынасы — мінезі бұзылған, қиқар, жөнге көнбейтін ек...
Әйел ақылсыз ,бақа көріксіз .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы көрініс пен ақылдың екеуі де адамға сән беретін қасиет екенін астарлайды. Мұнда әй...
Өзіңді ер білсең, өзгені шер біл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер адам өзін ер, батыр, мықты санаса, онда өзгелердің мұңын, қасіреті...
Сыйласқанның итіне кет дегенің,
Өзіне кет дегенің.
Өзіне кет дегенің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: сыйласып, араласып жүрген адамның итіне «кет» деп айту — сол үй иесіне,...
Ең көп оқылған
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер жақсылық пен жамандықтың ара-жігін айқындап, адам баласын ізгілікке, адалдыққа және сабырға үндейді. Қазақ даналығы жақсылықтың қайтарымы болатынын, ал жамандықтың түбі өкінішке апаратынын қысқа да нұсқа тіркестермен жеткізеді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.