Жақсылық , Жамандық туралы 2199
Жақсылық пен жамандық туралы мақал-мәтелдер өмірлік таңдау, мінез, адамгершілік пен жауапкершілікті ұқтырады.
2199
Мақал-мәтел
631.6K
Қаралым
287
Орташа
Сұрыптау:
Биікке шықсаң, көзің ашылады,
Жақсымен жолдас болсаң, көңілің ашылады.
Жақсымен жолдас болсаң, көңілің ашылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ортасы мен өрісі кеңейсе, ой-санасы да өсетінін білдіреді. Тура мағынасында биікк...
Әйелдің ақылын жесірінде байқа,
Баланың ақылын жетімінде байқа.
Баланың ақылын жетімінде байқа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезі мен ақылы сын сағатта, қиындық келгенде анық көрінетінін айтады. Әйел жесір қ...
Махаббат барда машақат бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: махаббат болған жерде оңайлық аз, яғни сүйіспеншілікпен бірге жауапкерш...
Оқпанды жерге егін салма,
Жанжалды жерге жақын қонба.
Жанжалды жерге жақын қонба.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға орын таңдауда, іс бастау мен тіршілік құруда сақ болуды ескертеді. Тура мағынасынд...
Той тондыға жарасады,
Ас аттыға жарасады.
Ас аттыға жарасады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — той кезінде киімің болса киіп, ас ішетін, яғни бар жағдайыңды орнымен...
Арсыздың сөзінде тұрақ жоқ,
Көзі бар да, құлақ жоқ.
Көзі бар да, құлақ жоқ.
**Негізгі мағынасы** Арсыз адам айтқан сөзінде тұрмайды, уәдесіне берік болмайды. Мақал тура мағынада: сөзі бар, бірақ с...
Жетім балаға жеті бидай да тамақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жетім баланың тұрмысы жұтаң, мұқтаждығы көп болатынын білдіреді. Тура мағынада, аз ғана а...
Пәлені қара тана бастайды.
**Негізгі мағынасы** «Пәлені қара тана бастайды» деген мақал кез келген үлкен дау, ыңғайсыздық не қиын істің басы көбін...
Долы кісі пышақ өткізеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ашулы, долы адамның сөзі де, ісі де қауіпті болатынын білдіреді. Тура мағынасында «пышақ...
Асыл айнымас, алтын шірімес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша асыл зат та, алтын да уақыт өте бұзылмайды, сапасын жоғалтпайды....
Арам жесең, тойғаныңша же,
Ұрлық қылсаң, өлгенше қыл.
Ұрлық қылсаң, өлгенше қыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — арам ас жеген адам тоя береді, ал ұрлық жасаған кісі оны бір рет істеп...
Алдау - зұлымдық, алдану - аңғырттық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды екі қателіктен сақтандырады: біріншісі — алдау, екіншісі — алдану. Алдау — өз пай...
Арамдық қып ішкен ас,
Ішіңе барып, болар тас.
Ішіңе барып, болар тас.
**Негізгі мағынасы** Арам жолмен табылған немесе біреудің ақысына, обалына қалған ас адамның бойына сіңіп, береке бермей...
Әділетті үйрену де бар,
Әділеттен жирену де бар.
Әділеттен жирену де бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әділеттің адам өміріндегі орнын көрсетеді. Бір жағынан, адам әділдікті танып, оны үйрені...
Ит иесіне үрмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ит өз иесіне үрмейді. Астарлы мағынасы — адам өзіне жақын, қамқор болы...
Ең көп оқылған
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер жақсылық пен жамандықтың ара-жігін айқындап, адам баласын ізгілікке, адалдыққа және сабырға үндейді. Қазақ даналығы жақсылықтың қайтарымы болатынын, ал жамандықтың түбі өкінішке апаратынын қысқа да нұсқа тіркестермен жеткізеді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.