Ұрлық туралы 79
Ұрлық туралы мақал-мәтелдер адалдықты дәріптеп, ұрлықтың соңы қорлық екенін еске салады.
79
Мақал-мәтел
18.2K
Қаралым
230
Орташа
Сұрыптау:
Бұзау ұрлаған өгізді де ұрлайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ұсақ бұзауды ұрлап жүрген адам ақыры ірі өгізге де қол сұғуы мүмкін. Ас...
Өтірік деген дұшпан бар,
Отқа сүйреп салатын.
Отқа сүйреп салатын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өтіріктің адамға да, қоғамға да зиян екенін ескертеді. Тура мағынасында «өтірік» адамды а...
Ұрлықтың соңы қоңыраулы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрлық істеген адамның ісі түптің-түбінде әшкереленетінін, жақсылыққа апармайтынын білдіре...
Ұрлық қылсаң, жалғыз қыл,
Екеу болса, бірі - айғақ.
Екеу болса, бірі - айғақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрлықтың өзі-ақ теріс іс екенін, ал оған тағы бір адамды араластырсаң, істің әшкере болу...
Ұрының қатыны өзіне лайық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ұрлық істейтін адамның жары да сол адамның тірлігіне, мінезіне, ортасы...
Таразыдан жеген бақа болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — таразыны жеп қойса, одан пайда емес, зиян келеді. Астарлы мағынасы — а...
Ұрының үйі көп,
Бірінен алады, біріне береді.
Бірінен алады, біріне береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрлықпен күн көрген адамның берекесі болмайтынын білдіреді. Тура мағынасында ұры бір үйде...
Адам тілінен жазады, ұры - ізінен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз басына пәле көбіне өз сөзінен келетінін аңғартады. Ойланбай сөйлеген адам өтір...
Бұйдалы түйені ұрлау үшін,
Әуелі сабақты жіп ұрлап көр.
Әуелі сабақты жіп ұрлап көр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істі бірден ірі қылмыспен бастамай, адам алдымен соған жетелейтін шағын қадамдардан ү...
Ұры ит тойса да, тіміскілеуін қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ұры ит тойса да, айналаны тіміскілеп, бірдеңе іздеп жүреді. Астарлы ма...
Ұры жете алмайтын жаудікін алады,
Соңынан қуа алмайтын жаяудікін алады.
Соңынан қуа алмайтын жаяудікін алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ұры өзінен әлді, жетуге қиын адамның емес, қорғаны әлсіздің дүниесіне к...
Ұрыдан жалмауыз туады,
Жалмауыздан қанды ауыз туады.
Жалмауыздан қанды ауыз туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман әдеттің, теріс тәрбиенің ұрпақтан ұрпаққа күшейіп, асқына беруін ескертеді. Тура ма...
Ұрының ойында дар ағашы жүреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрлық істеген адамның ойы тыныш болмайтынын білдіреді. Тура мағынасында, ұры өз ісінің жа...
Атақты ұры аштан өледі,
Атақсыз ұры қарын толтырады.
Атақсыз ұры қарын толтырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрлықпен күн көрген адамның тірлігі баянды болмайтынын аңғартады. Тура мағынасында да, ұр...
Түлкінің ақыр тоқтайтыны -
Ішік сататын дүкен.
Ішік сататын дүкен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: түлкі ақырында ішік сататын дүкенге келіп тоқтайды. Астарлы мағынасы —...
Ең көп оқылған
Ұры түн асқанша,
Бөрі қыр асқанша.
Бөрі қыр асқанша.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрының ісі түн қараңғысымен, білдірмей жасалатынын аңғартады. Ұры қауіптен қашып, ізі біл...
Ұрының арты қуыс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрлықтың түбі жақсылыққа апармайтынын білдіреді. Тура мағынасында, ұры қандай іс жасаса д...
Ет дәмділігін қойса,
Мен ұрлығымды қояр едім.
Мен ұрлығымды қояр едім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер ет өте дәмді, тәбетті ашатындай болса, ұры соны көріп, ұрлық жасау...
Ет тәттілігін қойса,
Мен ұрлығымды қояр едім.
Мен ұрлығымды қояр едім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамға еттің дәмі қатты ұнайды, сол сияқты ұры да өз ісін тоқтатқысы к...
Ұры басқаның малын жейді,
Өзінің арын жейді.
Өзінің арын жейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрлықтың түбі жақсылыққа апармайтынын ескертеді. Тура мағынада ұры бөтеннің малын алып, п...
«Ұрлық туралы» мақал-мәтелдер қазақтың адал еңбек пен ар-ұятты биік қоятын дүниетанымын көрсетеді. Бұл нақыл сөздер ұрлықты тек заң бұзу емес, адамдыққа сын, ұятқа дақ деп бағалап, қоғамдағы сенім мен ынтымақты сақтаудың маңызын айтады.
Бұл санаттағы мақалдар ұрлықтың түбі береке қашырып, абырой кетіретінін, ал адалдық пен маңдай термен келген табыстың қадірлі екенін ұғындырады. Олар тәрбие құралы ретінде жас ұрпақты ұқыптылыққа, қанағатқа, өзгенің ақысын жемеуге шақырып, дұрыс жолды таңдауға бағыт береді.
Бұл санаттағы мақалдар ұрлықтың түбі береке қашырып, абырой кетіретінін, ал адалдық пен маңдай термен келген табыстың қадірлі екенін ұғындырады. Олар тәрбие құралы ретінде жас ұрпақты ұқыптылыққа, қанағатқа, өзгенің ақысын жемеуге шақырып, дұрыс жолды таңдауға бағыт береді.