Ұрыны қарақшы ұрлайды.
«Ұрыны қарақшы ұрлайды.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жаман адам өзгені қалай алдап, қалай зиян келтірсе, түбі өзі де сондай жамандықтың құрбаны болатынын білдіреді. Тура мағынасында ұрыны қарақшының тонауы айтылса, астарлы мағынасы — қиянаттың қайтарымы бар, арамдықпен тапқанның соңы тыныш болмайды. Біреуге қастық жасаған адам өзінен де күшті не айлалы біреудің қолына түсіп, жазасын тартады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ұры» — адал емес, біреудің несібесіне қол сұғатын адам. Ал «қарақшы» — одан да қауіпті, қатігез күш иесі. Халық осы екі бейне арқылы жамандықтың өз ішінде де шегі болмайтынын көрсетеді: бір қиянат екіншісін тудырады, ақыры жамандық жамандыққа жолығады. Бұл сөзде әділдік пен заңдылыққа ұқсас өмірлік сабақ бар.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазір бұл мақалды біреудің алаяқтықпен пайда тапқысы келіп, ақырында өзі де алданғанда қолдануға болады. Мысалы, интернетте жалған сатушы болып, басқаларды сан соқтырған адам кейін өзі күмәнді серіктестің арбауына түссе, жұрт: «Ұрыны қарақшы ұрлайды» дейді. Мұның мәні — адал жолдан таймау.