Ұрлық туралы 79
Ұрлық туралы мақал-мәтелдер адалдықты дәріптеп, ұрлықтың соңы қорлық екенін еске салады.
79
Мақал-мәтел
14.2K
Қаралым
180
Орташа
Сұрыптау:
Жүн жеп, жабағы тышқан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай ұсақ, елеусіз көрінгенімен, іштен іріткі салып, пайда келтірмей, керісінше зиян т...
Ұрыға мал құтаймас.
**Негізгі мағынасы** «Ұрыға мал құтаймас» деген мақалдың тура мағынасы — ұрының қолындағы мал көбеймейді, берекелі болм...
Екі сауыншы кездессе,
Шелегі мен қаймағын айтады.
Екі ұста кездессе,
Балғасы мен салмағын айтады.
Екі ұры кездессе,
Қайдағы мен жайдағыны айтады.
Шелегі мен қаймағын айтады.
Екі ұста кездессе,
Балғасы мен салмағын айтады.
Екі ұры кездессе,
Қайдағы мен жайдағыны айтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамдардың мінезі мен әдеті сөйлеген сөзінен білінеді деген ойды білдіреді. Бірі өз еңбег...
Ұрылық - жұқпалы дерт.
**Негізгі мағынасы** Ұрлық — адам бойын тез бұзатын, бір көрінген жерде тоқтамай, жайыла беретін жаман әдет. Мақалдың ту...
Білген кісі ұрыны пақыр дейді,
Білмеген кісі ұрыны батыр дейді.
Білмеген кісі ұрыны батыр дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсенің сырын, шын жағдайын білетін адам ұрының кім екенін дұрыс б...
Бөрі азығы мен ұры азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қасқырдың да, ұрының да қорегі жол үстінде табылады. Астарлы мағынасы:...
Ұры өз малын жейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ұры қолына түскен дүниені өз пайдасына жаратады, яғни өзі ұрлаған малд...
Арамның ісі өрге баспайды,
Өрге басса да, өрден аспайды.
Өрге басса да, өрден аспайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал арам жолмен істелген істің баянды болмайтынын айтады. Тура мағынасында: қулықпен, ұрлықпе...
Жылан шаққан адам ала жіпті аттамайды.
**Негізгі мағынасы** Жылан шаққан адам удың зардабын ұмытпайды, сондықтан келешекте өте сақ болады. Мақалдың тура мағына...
Ұрыға мал көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ұрыға қолына түскен малдың көбі де аз көрінеді, өйткені ол адал еңбект...
Жаман ұры жақындағысын қармайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жаман ұры қолына түскен ең жақын, ең оңай затты іліп әкетеді. Астарлы...
Барымта алған мал емес,
Қуып алған құн емес.
Қуып алған құн емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреудің малын тартып алу, күшпен иемдену — шынайы пайда емес, адал еңбекпен келген дүние...
Ұры - қасық, ел - теңіз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрлықтың ұсақ нәрседен басталатынын, ал елдің ырысы мен берекесі кең де мол екенін білдір...
Ұры тойғанша жеп, өлгенше қарғанады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрының табиғатын әшкерелейді: ол тонап алғанын тойғанша жеп, қылмысын жасырудың орнына, ұ...
Арам жесең, тойғаныңша же,
Ұрлық қылсаң, өлгенше қыл.
Ұрлық қылсаң, өлгенше қыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — арам ас жеген адам тоя береді, ал ұрлық жасаған кісі оны бір рет істеп...
Ең көп оқылған
Ұры түн асқанша,
Бөрі қыр асқанша.
Бөрі қыр асқанша.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрының ісі түн қараңғысымен, білдірмей жасалатынын аңғартады. Ұры қауіптен қашып, ізі біл...
Ет тәттілігін қойса,
Мен ұрлығымды қояр едім.
Мен ұрлығымды қояр едім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамға еттің дәмі қатты ұнайды, сол сияқты ұры да өз ісін тоқтатқысы к...
Ұрының арты қуыс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрлықтың түбі жақсылыққа апармайтынын білдіреді. Тура мағынасында, ұры қандай іс жасаса д...
Ет дәмділігін қойса,
Мен ұрлығымды қояр едім.
Мен ұрлығымды қояр едім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер ет өте дәмді, тәбетті ашатындай болса, ұры соны көріп, ұрлық жасау...
Ұры басқаның малын жейді,
Өзінің арын жейді.
Өзінің арын жейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрлықтың түбі жақсылыққа апармайтынын ескертеді. Тура мағынада ұры бөтеннің малын алып, п...
«Ұрлық туралы» мақал-мәтелдер қазақтың адал еңбек пен ар-ұятты биік қоятын дүниетанымын көрсетеді. Бұл нақыл сөздер ұрлықты тек заң бұзу емес, адамдыққа сын, ұятқа дақ деп бағалап, қоғамдағы сенім мен ынтымақты сақтаудың маңызын айтады.
Бұл санаттағы мақалдар ұрлықтың түбі береке қашырып, абырой кетіретінін, ал адалдық пен маңдай термен келген табыстың қадірлі екенін ұғындырады. Олар тәрбие құралы ретінде жас ұрпақты ұқыптылыққа, қанағатқа, өзгенің ақысын жемеуге шақырып, дұрыс жолды таңдауға бағыт береді.
Бұл санаттағы мақалдар ұрлықтың түбі береке қашырып, абырой кетіретінін, ал адалдық пен маңдай термен келген табыстың қадірлі екенін ұғындырады. Олар тәрбие құралы ретінде жас ұрпақты ұқыптылыққа, қанағатқа, өзгенің ақысын жемеуге шақырып, дұрыс жолды таңдауға бағыт береді.