Ұрылық - жұқпалы дерт.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Ұрлық — адам бойын тез бұзатын, бір көрінген жерде тоқтамай, жайыла беретін жаман әдет. Мақалдың тура мағынасы бойынша, дерт қалай денеге жұғып, адамды әлсіретсе, ұрлық та сондай: бір адамнан басталып, айналаға тарайды. Астарлы мағынасы — ұрлықтың соңы жақсылыққа апармайтыны, ол адамды да, ортаны да аздыратыны. Біреу ұрласа, екіншісі де соған еліктеп, сенім мен береке жоғалады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жұқпалы дерт» деген тіркес ұрлықтың қауіптілігін терең жеткізеді. Дерт көзге бірден көрінбесе де, іштен жайлап, ағзаны әлсірететіні сияқты, ұрлық та қоғамның ішкі тазалығын бұзады. Бұл теңеу ұрлықты жай қылмыс емес, адам мінезін улайтын кесел ретінде көрсетеді. Халық мұнда адалдық пен арамдықтың айырмасын анық танытқан.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал өзгенің затын рұқсатсыз алу, қызметте есепті бұрмалау, интернеттен ұрланған материалды пайдалану сияқты әрекеттерге қатысты айтылады. Мысалы, бір сыныпта бір оқушының телефонын ұрлаған балаға басқалары да еріп кетсе, мұндай ортада тәртіп бұзылады. Сондықтан мақал адамды адал болуға, жаман әдеттен сақтануға шақырады.