Арамның ісі өрге баспайды,
Өрге басса да, өрден аспайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал арам жолмен істелген істің баянды болмайтынын айтады. Тура мағынасында: қулықпен, ұрлықпен, алдаумен жасалған әрекет биікке жетпейді, ұзаққа бармайды. Астарлы мағынасы: адам қандай пайда тапқандай көрінсе де, адалдықсыз келген табыс түптің түбінде жоғалады, бедел де, береке де болмайды. Арам іс уақытша нәтиже бергенімен, шын мәнінде биіктеп кетпейді, шегінен аса алмайды.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «өрге басу» тіркесі — алға шығу, жетістікке жету деген бейнелі мағына береді. Ал «өрден аспайды» деуі — шынайы биіктікке, толық табысқа жете алмайды деген ойды күшейтеді. Мұнда өр — өмір жолындағы жоғары мақсат, абырой мен жетістік символы. Яғни арамдықтың қанаты қысқа, оның шегі бар деген ой образ арқылы анық берілген.
Қазіргі өмірде
Бұл сөзді қызметте, саудада, оқуда не интернеттегі әрекеттерде де қолдануға болады. Мысалы, біреу жалған есеппен, алдаумен уақытша пайда көрсе, кейін әшкере болып, сенімнен айырылады. Сондықтан мақал адамды адал болуға, таза еңбекпен жетуге үндейді.
Órge bassa da, órden aspaıdy.