Ұры өз малын жейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ұры қолына түскен дүниені өз пайдасына жаратады, яғни өзі ұрлаған малды өзі жейді. Астарлы мағынасы — біреудің еңбегін, дүниесін заңсыз иеленген адам ақырында соның игілігін өзі көргендей болғанымен, оның соңы жақсылыққа апармайды. Мұнда адал еңбекпен таппаған несібенің берекесі болмайтыны, ұрлықтың түбі арсыздық пен қорлық екені ескертіледі.
Образдар мен теңеулер
«Мал» сөзі қазақ ұғымында тек төрт түлік қана емес, жалпы дүние-мүлік, ырыс, байлық мәнінде де қолданылады. «Жейді» деген әрекет адамның бір нәрсені иемденіп, оны өз қажетіне жұмсауын білдіреді. Яғни мақалда ұрының жасаған ісі қысқа мерзімде пайда әкелгендей көрінсе де, шын мәнінде ол адал жолдан тайған пенденің бейнесін ашады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды біреудің еңбегін пайдаланып, өз атына жазып алатын, көшірме жасап пайда көретін адамдарға қатысты айтуға болады. Мысалы, студент дайын жобаны көшіріп өткізіп, уақытша жақсы баға алуы мүмкін, бірақ кейін білімсіздігі білінеді. Сондайда «Ұры өз малын жейді» деп, адал емес жолдың түбі өзіне зиян екенін ескертеді.