Жылан шаққан адам ала жіпті аттамайды.
«Жылан шаққан адам ала жіпті аттамайды.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Жылан шаққан адам удың зардабын ұмытпайды, сондықтан келешекте өте сақ болады. Мақалдың тура мағынасы — жылан шаққан кісі қауіптен қорқып, абай қимылдайды. Астарлы мағынасы — бір рет опық жеген, алданған не жамандық көрген адам қайтадан сондай қате істемейді, адалдықтан аттамайды, бөтеннің ақысына қол сұқпайды. Яғни, басынан өткен ауыр сабақ адамды тәртіпке, сақтыққа және ар-ожданға жетелейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жылан» — қауіпті, зиянды жағдайдың бейнесі. «Шаққан адам» — өмірде ауыр соққы көрген, сабақ алған жан. Ал «ала жіп» — қазақ ұғымында біреудің ақысын, шекарасын, адалдықты білдіретін символ. «Аттамау» — сол шекараны бұзбау, ұрлыққа, арамдыққа бармау деген сөз. Демек, мақал адамды біреудің несібесіне қол сұқпауға тәрбиелейді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, бір адам бұрын қарызын уақытында қайтармағаны үшін сенімнен айырылса, кейін қаржыға өте ұқыпты болып, өзгенің ақшасына немесе мүлкіне қол сұқпайды. Немесе жұмыста бір рет сөгіс алған қызметкер құжат пен тәртіпке мұқият қарай бастайды. Мақал өмірлік сабақтың адамды түзететінін көрсетеді.