Уақыт, замана туралы 419
Уақыт туралы мақал-мәтелдер уақыттың қадірін, сабыр мен ұқыптылықты, сәтті бағалауды үйретеді.
419
Мақал-мәтел
73.7K
Қаралым
175
Орташа
Сұрыптау:
Жер астында алтын бар,
Қаза берсең, табасың.
Бау бар жерде жеміс бар,
Кеулей берсең, табасың.
Қаза берсең, табасың.
Бау бар жерде жеміс бар,
Кеулей берсең, табасың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жерді қаза берсең, астынан алтын табылуы мүмкін; бауы бар жерді күтіп-б...
Сауын саусаң, бие сау,
Боз қырау түспей суалмас.
Боз қырау түспей суалмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбектің уақытында, ыңғайымен істелуін ескертеді. «Сауын саусаң, бие сау» дегені — малды,...
Отты жастығың өтпей отау тік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жас кезде қимылдап, тірлік бастап қал деген ойды білдіреді. Тура мағынасында — адам қоңыр...
Әлің барда еңбек ет,
Еңкейгенде емерсің.
Еңкейгенде емерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам жас кезінде, күші мен қуаты бар шағында еңбектену керек екенін айтады. Тура мағынасы...
Тегін істің түбі шикі .
Көрікті қызған кезде бас.
Көрікті қызған кезде бас.
**Негізгі мағынасы** Тегін, оңай келген істің нәтижесі көбіне берік болмайды, сапасы да толық шықпайды. Адам бір істі мә...
Көне етіктіге бармайды,
Көк етікті алмайды.
Көк етікті алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда ескі етіктің неге жарамайтынын, жаңа көк етіктің неге алынбайтынын айтқ...
Жасында жалықпаған
Қартайғанда тарықпайды.
Қартайғанда тарықпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жастық шақта адам еңбек етуден, үйренуден, ізденуден жалықпаса, қартайғ...
Ат айында, бие жылында құлындайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бие құлын тапқанымен, ол белгілі бір уақыттың өтуінен кейін ғана жетіле...
Заман ауғанда иттер қара қасқа болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — уақыт өзгергенде, бұрынғы таныс нәрсенің өзі басқаша көрінеді. Астарлы...
Қырық жасқа келгенде домбыра үйреніп,
Ахиретке барғанда шертпекпісің?
Ахиретке барғанда шертпекпісің?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кей істі кешіктірмей, дер кезінде үйренуі керегін білдіреді. Домбыраны қырық жас...
Өткен бұлттан жаңбыр күтпе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өткен іске қайта оралып, одан пайда күтпе дегенді білдіреді. Яғни, біткен нәрседен қайыр...
Өткен қайтып оралмас,
Өлген қайтып тірілмес.
Өлген қайтып тірілмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің қайтарымсыз екенін ескертеді. Өткен уақыт та, жасалған іс те қайта айналып келмей...
Қарашада қаз қайтар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал күздің соңғы кезеңінде, әсіресе қарашада, қаздың жылы жаққа қайтатынын білдіреді. Тура ма...
Заманына жақсан, адамына жағасың.
**Негізгі мағынасы** «Заманына жақсан, адамына жағасың» деген мақал адам өмір сүріп отырған ортаға, заманның талабына б...
Тозғындаған аққуды шалғындаған қаз алар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: әлсіреген, тозған аққуды шалғында жүрген қаз басып озады, яғни әлсізден...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Таң атпайын десе де,
Күн қоймайды.
Күн қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өз заңдылығы бар екенін білдіреді. Адам бір істің болуын қаламаса да, табиғат пен...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Уақыт - қадірін білгенге қазына,
Білмегенге быламық.
Білмегенге быламық.
**Негізгі мағынасы** Уақыттың қадірін түсінген адам оны бағалы қазынадай көреді, өйткені әр сәтті тиімді пайдалану өмірд...
Заманы бірдің амалы бір.
**Негізгі мағынасы** «Заманы бірдің амалы бір» деген мақал бір дәуірде, бір қоғамда өмір сүрген адамдардың тұрмыс-тірші...
«Уақыт туралы» мақал-мәтелдер – қазақтың өмірлік тәжірибесінен туған, уақыттың құнын, оның қайта оралмайтын қасиетін еске салатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар адамды әр сәтті бағалауға, мақсатқа уақытында ұмтылуға, еріншектік пен кешеуілдің зиянын түсінуге жетелейді.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.