Уақыт, замана туралы 419
Уақыт туралы мақал-мәтелдер уақыттың қадірін, сабыр мен ұқыптылықты, сәтті бағалауды үйретеді.
419
Мақал-мәтел
101.3K
Қаралым
241
Орташа
Сұрыптау:
Еріншекке күнде ертең.
**Негізгі мағынасы** «Еріншекке күнде ертең» мақалы жалқау адамның ісін бүгінге емес, үнемі ертеңге ысыра беретінін біл...
Адам баласын заман өсіреді.
**Негізгі мағынасы** «Адам баласын заман өсіреді» деген мақал адамды қалыптастыратын ең үлкен күш — уақыт, дәуір және ө...
Бие кәрі, құлын жас,
Келер жылы қолың бос.
Келер жылы қолың бос.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бие қартайса да, құлын әлі жас, сондықтан оның толықтай пайдасын бірден...
Кетпенім сай, шотым сай,
Қазсам суға жетемін.
Атаным сай, атым сай,
Көшсем нуға жетемін.
Қазсам суға жетемін.
Атаным сай, атым сай,
Көшсем нуға жетемін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қазуға кетпен, шот дайын болса, адам жер қазып суға жете алады; көшке...
Жасында жалықпаған
Қартайғанда тарықпайды.
Қартайғанда тарықпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жастық шақта адам еңбек етуден, үйренуден, ізденуден жалықпаса, қартайғ...
Атыңды жүріп тұрғанда қамшыла.
**Негізгі мағынасы** «Атыңды жүріп тұрғанда қамшыла» деген мақал істің жүріп тұрған кезінде оны одан әрі жандандырып, то...
Ойнасақ та біраз жерге шаптық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ойын-күлкі үстінде де біраз қашықтыққа шауып үлгердік деген ойды білді...
Он екі жылда ердің басы салауат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірі бір қалыпта тұрмайтынын, уақыт өте келе пенденің тұрмысы, бақ-дәулеті, денс...
Отыр көтенім он ай.
**Негізгі мағынасы** «Отыр көтенім он ай» деген мақал адамның бір істі асықпай, сабырмен күтіп, өз уақыты келгенде ғана...
Қараңғыда қалтырағанша,
Жарықта жалтыра.
Жарықта жалтыра.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға істі ертерек, қолайлы кезде атқаруды ескертеді. Тура мағынада: қараңғыда тоңып, қа...
Көп жүргеннің сирағы көрінер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: көп жүрген адамның аяғы, сирағы жұқарып, жүдеу тартады. Астарлы мағынас...
Ай қамын бір рет ойласаң,
Жыл қамын он рет ойла.
Жыл қамын он рет ойла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды алдағыны ерте ойлап, істі уақытында жоспарлауға шақырады. Тура мағынасында айлық қ...
Күні өткеннің күні артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өткен күннің қадірін түсіндіреді. Тура мағынасында, бір адамның басынан қиындық, а...
Сындырып жақсаң, қырық жылға жетеді,
Қопарып жақсаң - бір жылға.
Қопарып жақсаң - бір жылға.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — отынды сындырмай, тұтас күйінде жақсаң, ол баяу жанады да, ұзаққа жете...
Өлімнен басқаның ертесі жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірінде кейінге қалдыруға болмайтын, бір-ақ рет келетін шындық бар екенін меңзей...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Таң атпайын десе де,
Күн қоймайды.
Күн қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өз заңдылығы бар екенін білдіреді. Адам бір істің болуын қаламаса да, табиғат пен...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Уақыт - қадірін білгенге қазына,
Білмегенге быламық.
Білмегенге быламық.
**Негізгі мағынасы** Уақыттың қадірін түсінген адам оны бағалы қазынадай көреді, өйткені әр сәтті тиімді пайдалану өмірд...
Заманы бірдің амалы бір.
**Негізгі мағынасы** «Заманы бірдің амалы бір» деген мақал бір дәуірде, бір қоғамда өмір сүрген адамдардың тұрмыс-тірші...
«Уақыт туралы» мақал-мәтелдер – қазақтың өмірлік тәжірибесінен туған, уақыттың құнын, оның қайта оралмайтын қасиетін еске салатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар адамды әр сәтті бағалауға, мақсатқа уақытында ұмтылуға, еріншектік пен кешеуілдің зиянын түсінуге жетелейді.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.