Уақыт, замана туралы 419
Уақыт туралы мақал-мәтелдер уақыттың қадірін, сабыр мен ұқыптылықты, сәтті бағалауды үйретеді.
419
Мақал-мәтел
135.5K
Қаралым
323
Орташа
Сұрыптау:
Сақтан саламатқа жеткен.
**Негізгі мағынасы** Сақтық адамды қауіп-қатерден қорғайды, ал алдын ала ойланған кісі аман-есен, тыныш өмірге жетеді. М...
Отызда ой толады,
Қырықта қырға шығады.
Қырықта қырға шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өміріндегі ақыл мен тәжірибенің жасқа қарай толысып, кемелденетінін білдіреді. «Отыз...
Айы жеткен айында,
Күні жеткен күнінде өледі.
Күні жеткен күнінде өледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр нәрсенің өз уақыты, өз мерзімі бар екенін білдіреді. Тура мағынасында айы мен күні жет...
Ілгері басар жасты
Кертартпа кәрі қайтарады.
Кертартпа кәрі қайтарады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жастардың табиғаты алға ұмтылғыш, жаңалыққа құмар, іске бейім болатынын айтады. Ал кертар...
Қорқаққа пана болмас қалың тоғай,
Жалқауға бүгінгіден ертең оңай.
Жалқауға бүгінгіден ертең оңай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі түрлі мінездің кемшілігін әшкерелейді. Біріншісі — қорқақ адам қандай қауіпсіз ортада...
Шыдағанға шығарған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — шыдаған адам ақырында бір нәтижеге, бір жеңілдікке, бір «шығуға» жетед...
Қартайғанда дүние кісінің көз алдына бітеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қартайған сайын өмірге басқаша қарайтынын білдіреді. Жастық шақта дүние кең, мүмкінд...
Өткен бұлттан жаңбыр күтпе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өткен іске қайта оралып, одан пайда күтпе дегенді білдіреді. Яғни, біткен нәрседен қайыр...
Отыз тістің қадірін қартайғанда білерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның денсаулығы мен жастық шақтағы игіліктің бағасын көбіне уақыт өткенде түсінетінін...
Қарт айнаға қараса,
Өзіне көңілі толмайды.
Өзіне көңілі толмайды.
**Негізгі мағынасы** Қарт адам айнаға қарағанда, өз бейнесінен өмірдің ізін, жастықтың қайтқанын көреді де, көңілі толма...
Тозғындаған аққуды шалғындаған қаз алар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: әлсіреген, тозған аққуды шалғында жүрген қаз басып озады, яғни әлсізден...
Көлдің аққуы кетіп, қазы қалды,
Өмірдің көбі кетіп, азы қалды.
Өмірдің көбі кетіп, азы қалды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өмірінің өтпелі екенін, жастық пен күш-қуаттың бірте-бірте азаятынын меңзейді. «Көлд...
Керуеннің күні қомда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — керуен жолға шығар кезде түйенің қомын ертерек дайындау керек деген ой...
Отты жастығың өтпей отау тік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жас кезде қимылдап, тірлік бастап қал деген ойды білдіреді. Тура мағынасында — адам қоңыр...
Жұма намаздан үмітің болса,
Бейсенбіде қимылда.
Бейсенбіде қимылда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды іске ерте кірісуге, алдағы нәтижені бүгіннен ойлауға үйретеді. Егер жұма күнгі нам...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Таң атпайын десе де,
Күн қоймайды.
Күн қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өз заңдылығы бар екенін білдіреді. Адам бір істің болуын қаламаса да, табиғат пен...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Уақыт - қадірін білгенге қазына,
Білмегенге быламық.
Білмегенге быламық.
**Негізгі мағынасы** Уақыттың қадірін түсінген адам оны бағалы қазынадай көреді, өйткені әр сәтті тиімді пайдалану өмірд...
Ерте тұрған әйелдің бір ісі артық,
Ерте тұрған еркектің ырысы артық.
Ерте тұрған еркектің ырысы артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ерте тұрып, күнді уақытында бастаған адамның ісі де, несібесі де мол болатынын айтады. Ту...
«Уақыт туралы» мақал-мәтелдер – қазақтың өмірлік тәжірибесінен туған, уақыттың құнын, оның қайта оралмайтын қасиетін еске салатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар адамды әр сәтті бағалауға, мақсатқа уақытында ұмтылуға, еріншектік пен кешеуілдің зиянын түсінуге жетелейді.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.