Уақыт, замана туралы 419
Уақыт туралы мақал-мәтелдер уақыттың қадірін, сабыр мен ұқыптылықты, сәтті бағалауды үйретеді.
419
Мақал-мәтел
101.2K
Қаралым
241
Орташа
Сұрыптау:
Төрешілдің ертеңі таусылмайды,
Мылжыңның «ертеңгісі» таусылмайды.
Мылжыңның «ертеңгісі» таусылмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзге берік болмай, істі кейінге қалдыра беретін адамды сынайды. Төрешілдікке, яғни орынс...
Дүние - үлкен көл,
Замана - соққан жел.
Замана - соққан жел.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің тұрақсыз, аумалы-төкпелі екенін білдіреді. Дүние үлкен көл сияқты: үсті тыныш көр...
Жолмен жүрсең, жортып жүр,
Жортып жүрсең, жол өнер.
Жортып жүрсең, жол өнер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам ісін асықпай, бірақ ұқыпты, жинақы және мақсатпен атқару керегін меңзейді. Тура мағы...
Бүркіт қартайғанда тышқан аулайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға да, аң-құсқа да ортақ өмір заңын меңзейді: жастық шақта күш-қайрат мол болады, ал...
Қамданған қапы қалмайды.
**Негізгі мағынасы** Қамданған адам алдын ала ойлап, керегін түгендеп, сақ жүрсе, қиын сәтте тосылмайды, ұтылмайды. Бұл...
Тәтті өмірдің сұрауы қатты.
**Негізгі мағынасы** «Тәтті өмірдің сұрауы қатты» деген мақал өмірдің жайлы, мол, берекелі болуы оңай келмейтінін білді...
Адам ғұмыры қамшы сабындай (қысқа).
**Негізгі мағынасы** Адам ғұмырының өте қысқа екенін білдіреді. Қамшы сабы ұзаққа бармайтын, тез тозатын нәрсе болғанды...
Сақтағаныңды жесең, сағынғаның келер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жинап, сақтап қойған дүниеңді орнымен жұмсасаң, сол еңбегіңнің, қорыңны...
Заманды себеп билейді.
**Негізгі мағынасы** «Заманды себеп билейді» деген мақал өмірде болып жатқан құбылыстың бәрі өздігінен емес, белгілі бір...
Он бес жас құйын қуған желмен тең.
**Негізгі мағынасы** Он бес жас — адамның қайраты тасып, бойы серпіліп, ойы да, қадамы да алға ұмтылатын шақ. Мақал осы...
Қыс арбаңды, жаз шанаңды сайла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қысқа арба, жазға шана дайындап қою. Астарлы мағынасы — әр істің өз ме...
Түстік өмірің болса,
Күндік дүние жина.
Күндік дүние жина.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қысқа ғұмырдың қадірін біліп, бос жүрмей, тіршілікке пайдасы тиетін іс жасау керег...
Адам өзінен кейінгілерді көріп қартаяды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам өзі қартайғанын айналасындағы жасы кіші, кейінгі буынды көргенде а...
Жас кезіңде үйренсең,
Қартайғанда көндігерсің.
Қартайғанда үйренсең,
Көндіккенше көмілерсің.
Қартайғанда көндігерсің.
Қартайғанда үйренсең,
Көндіккенше көмілерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ең жақсы үйренетін шағы — жастық екенін айтады. Жас кезде алған білім, дағды, әде...
Бұрынғыны айтпай соңғы еске түспейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: өткен оқиғаны, ескі жайды айтпасаң, кейінгісін толық еске түсіру қиын....
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Таң атпайын десе де,
Күн қоймайды.
Күн қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өз заңдылығы бар екенін білдіреді. Адам бір істің болуын қаламаса да, табиғат пен...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Уақыт - қадірін білгенге қазына,
Білмегенге быламық.
Білмегенге быламық.
**Негізгі мағынасы** Уақыттың қадірін түсінген адам оны бағалы қазынадай көреді, өйткені әр сәтті тиімді пайдалану өмірд...
Заманы бірдің амалы бір.
**Негізгі мағынасы** «Заманы бірдің амалы бір» деген мақал бір дәуірде, бір қоғамда өмір сүрген адамдардың тұрмыс-тірші...
«Уақыт туралы» мақал-мәтелдер – қазақтың өмірлік тәжірибесінен туған, уақыттың құнын, оның қайта оралмайтын қасиетін еске салатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар адамды әр сәтті бағалауға, мақсатқа уақытында ұмтылуға, еріншектік пен кешеуілдің зиянын түсінуге жетелейді.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.