Жылай-жылай арық қазған,
Күле-күле су ішер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал еңбектің, төзімнің және шыдамның жемісін айтады. Адам бір істі бастап, алғашқыда қиналса, тер төгіп, кейде тіпті көңілі түсіп, жылап жүріп атқаруы мүмкін. Бірақ соңында сол бейнеттің өтеуі келеді: бейнетпен қазылған арықтан су ағып, еңбектің нәтижесін адам рақаттанып көреді. Астарлы мағынасы — қиналмай келген ырыстың қадірі аз, ал ауыр еңбекпен келген табыстың бағасы жоғары.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «арық қазу» — ауыр, ұзақ әрі шыдамды еңбектің бейнесі. «Жылай-жылай» сөзі істің оңай болмағанын, шаршау мен қиындықты білдіреді. Ал «күле-күле су ішер» дегені — кейін сол еңбектің нәтижесіне разы болып, рахат көруді көрсетеді. Яғни су — еңбектің берекесі, ал су ішу — істің жемісін көрудің символы.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де оқу, кәсіп, спорт, бизнес сияқты салаларға сай келеді. Мысалы, студент емтиханға дайындалғанда талай түн ұйықтамай, қиналып оқиды, бірақ соңында жақсы баға алып, қуанады. Сол сияқты кәсіп ашқан адам да алғашқыда қиындық көріп, кейін еңбегінің жемісін көреді.
Kúle-kúle sý isher.