Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
249.9K
Қаралым
216
Орташа
Сұрыптау:
Сыртың сыйлы болғанша,
Ішің майлы болсын.
Ішің майлы болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы көріністің жылтырағанынан гөрі, ішкі мазмұнның бай, мінездің жақсы болғаны маңызды...
Жаманды ес тартқанша,
Қамшымен бес тарт.
Қамшымен бес тарт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінезді, тәртіпсіздікті ерте бастан тыю керек деген ойды білдіреді. Тура мағынасын...
Жетім бала өз кіндігінен өседі.
**Негізгі мағынасы** Жетім бала ата-анасының сүйеуінсіз өседі деген тура мағына береді. Астарында: адам баласы, әсіресе...
Азаматын көр де, ауылын таны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өзінен бұрын оның шыққан ортасын, тәрбиесін, өскен елін танытады. Яғни азаматтың...
Сусыз жердің шөбі аясыз,
Ұлсыз елдің малы аясыз.
Ұлсыз елдің малы аясыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — суы жоқ жерде шөптің көктемей, күйзеліп өсуі; ал ұл жоқ елде малдың қо...
Қой толғағыңды берме,
Оң толғағыңды бер.
Оң толғағыңды бер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қой төлдегенде оның толғағын, яғни қиналысын бермеу, жақсысын беріп, ж...
Ерін баққан әйел елін де бағады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ерін күтіп, шаруасын реттеп, отбасына ұйытқы болған әйел өз үйін ғана е...
Оспадар орға жығар.
**Негізгі мағынасы** Оспадарлық — әдепсіздік, дөрекілік, орынсыз қылық. Бұл мақал адам сыпайылықтан айырылса, өзіне де,...
Бесін болса, күн тұрмас,
Күйеу келсе, қыз тұрмас.
Күйеу келсе, қыз тұрмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың да, жағдайдың да өз реті барын білдіреді. Тура мағынасында бесін ауып, күннің қы...
Қателескеннен қатесін түземеген жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам қате жіберуі мүмкін, бірақ сол қатесін көріп, түзетпесе, онда оны...
Ағадан қалғанды іні киіп өседі,
Ападан қалғанды сіңлі киіп өседі,
Көрмегендерін ойына түйіп өседі.
Ападан қалғанды сіңлі киіп өседі,
Көрмегендерін ойына түйіп өседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағайынның, әсіресе аға мен апаның тәрбиесі мен үлгісі кейінгі іні-қарындасқа мұра болып қ...
Қара түсті ағарта алмайсың,
Былапыт сөзді тазарта алмайсың.
Былапыт сөзді тазарта алмайсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қара түсті ақ қыла алмайсың, былық сөзді мүлде таза сөзге айналдыра алм...
Ұятсыз әйел тұзсыз ас секілді.
**Негізгі мағынасы** «Ұятсыз әйел тұзсыз ас секілді» деген мақал әйелдің ұят, иба, тәрбиесі болмаса, отбасының да, орта...
Етегі жаман төрге шыға алмас,
Жеңі жаман ас іше алмас.
Жеңі жаман ас іше алмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, киімнің етегі жыртық, шалбарының не шапанының төменгі жағы наша...
Көп алғыс көгертер.
**Негізгі мағынасы** «Көп алғыс көгертер» деген мақал адамның жасаған жақсылығы, игі ісі, көмегі ел ішінде елеусіз қалма...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкед...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.