Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
312K
Қаралым
270
Орташа
Сұрыптау:
Ырысқа қарай ұл өсер,
Ананы көріп қыз өсер.
Ананы көріп қыз өсер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланың өсуі мен мінез-құлқы отбасыдағы ырыс-берекеге, тәрбиеге және үй ішіндегі өнегеге...
Адам құрсақтан арымайды,
Құлақтан ариды.
Құлақтан ариды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам құрсақта жатқанда бұзылмайды, ал құлақ арқылы естіген сөзден, көрг...
Қойдан қалған қозы қасқырға тап болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — отардағы қойдан бөлініп қалған қозы қорғансыз қалып, қасқырға жем бола...
Бір кең жеңге қарулы көп қол сияды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: кең жеңге көп қол сияды, яғни кең киімге қол еркін сыяды. Астарлы мағын...
Көңілі алаңның ісі шала.
**Негізгі мағынасы** «Көңілі алаңның ісі шала» деген мақал адамның ойы шашыраңқы, жүрегі басқа жаққа ауып тұрса, бастағ...
Сәлем де парыз, өлік те парыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам баласына амандасу да, қайтыс болған адамды соңғы жолға шығарып салу да міндет екені...
Тұңғиық қара суға
Түйе бойлап шыға алмас.
Кім атадан жаман туса,
Сөзі оның пұл болмас.
Түйе бойлап шыға алмас.
Кім атадан жаман туса,
Сөзі оның пұл болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шыққан тегі мен тәрбиесінің оның қадір-қасиетіне әсер ететінін айтады. Тұңғиық қа...
Ауруда алғау жаман,
Адамда жалқау жаман.
Адамда жалқау жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бойындағы жалқаулықтың ең жаман қасиеттердің бірі екенін айтады. «Ауруда алғау жама...
Тоқытпасаң оқытпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреуді күштеп немесе орынсыз итермелеп оқытпа, мәжбүрлеме деген ойды...
Бір еткенді екі етесің,
Екі еткенді үш етесің,
Үш еткенді әдет етпей, не етесің?
Екі еткенді үш етесің,
Үш еткенді әдет етпей, не етесің?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның істеген ісі бір ретпен шектелмей, қайталана берсе, ол әдетке айналатынын аңғартад...
Сыпайыға оқ тисе,
Жамандай шуламас.
Жамандай шуламас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы мінезді, сабырлы, сыпайы адам қиындыққа тап болса да, артық айқайлап, даурықпайтын...
Қыдырмашыл шешенің қызы бастаңғышыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қыдырып, ел аралап жүретін шешенің қызы да бастаңғыға жақын келеді дег...
Ботасы бар түйе боздамай жем жемейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ботасы бар түйе өз ботасын ойлап, уайым үстінде жайбарақат жем жемейді...
Жасында ұрыншақ - қартайғанда сүріншек.
**Негізгі мағынасы** «Жасында ұрыншақ - қартайғанда сүріншек» деген мақал адамның жас кезіндегі мінезі мен әдеті қартай...
Жаман туған жігіттер,
Қара жолдан адасар.
Қара жолдан адасар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінезді, тәрбиесіз, жауапкершілігі әлсіз жігіттің өмірде оң жол таба алмайтынын біл...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкед...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.