Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
374.2K
Қаралым
324
Орташа
Сұрыптау:
Көргені жаман көпті алдар.
**Негізгі мағынасы** «Көргені жаман көпті алдар» деген мақал адам бойындағы теріс тәрбие, жаман әдет пен бұзылған орта...
Нар - түйеден, тұлпар - биеден.
**Негізгі мағынасы** Нар түйеден, тұлпар биеден туады деген мақал әр нәрсенің тегі мен табиғи болмысы өз негізінен қалы...
Сыйласқанның итіне кет дегенің,
Өзіне кет дегенің.
Өзіне кет дегенің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: сыйласып, араласып жүрген адамның итіне «кет» деп айту — сол үй иесіне,...
Оңар бала топқа үйір,
Оңбас бала жоққа үйір.
Оңбас бала жоққа үйір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланың мінезі мен тәрбиесіне үлкен мән береді. Тура мағынасында, жақсы бала көптің ортас...
Ұрыдан жалмауыз туады,
Жалмауыздан қанды ауыз туады.
Жалмауыздан қанды ауыз туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман әдеттің, теріс тәрбиенің ұрпақтан ұрпаққа күшейіп, асқына беруін ескертеді. Тура ма...
Тарпаңға - кісен, қашағанға шідер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: асау, жуас емес тарпаң атқа кісен салынады, ал қашаған атты ұстап тұру...
Аруанадан туған кез өркеш,
Арқасын төсер ауырға.
Арқасын төсер ауырға.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аруана түйеден туған ботаның өркеші де соған ұқсап, ауыр жүкке төзімд...
Қабағы жаманның
Сабағы жаман.
Сабағы жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы қабағы, мінез-құлқы мен ішкі болмысы бір-бірімен тығыз байланысты екенін б...
Науды аяма, дауды ая.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жүк артып, шаруа істеуге жарайтын нәрсені, яғни нау сияқты қажет құрал...
Аузың айтқанды қолмен істе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам сөз бен істің бірдей болуын талап етеді. Яғни, бір нәрсені айтып қана қоймай, соған...
Кемел жігіт кешірімді.
**Негізгі мағынасы** Кемел жігіттің ең басты белгісі — кешіре білуі. Бұл мақал тура мағынасында да, біреудің қатесін түс...
Көріп білген көріктіден
Көрмей білген текті артық.
Көрмей білген текті артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреуді тек сыртқы сұлулығына қарап бағалау жеткіліксіз. Адамның шын қа...
Таза сабаның қымызын іш,
Мейірман ананың қызын ал.
Мейірман ананың қызын ал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі түрлі қасиетті салыстырады: біріншісі — тазалық пен сапа, екіншісі — мейірім мен тәрб...
Тай тулап үйірінен шықпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жас тай қанша тулап, бұрқ-сарқ етіп мінез көрсетсе де, үйірінен ұзап к...
Отырамын деп еріншек өлер,
Жаманға жақсылық қыламын деп
көңілшек өлер.
Жаманға жақсылық қыламын деп
көңілшек өлер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды орынсыз жалқаулық пен шектен тыс көңілшектікке ұрынбауға шақырады. «Отырамын деп е...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкед...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.