Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
374.3K
Қаралым
324
Орташа
Сұрыптау:
Түйені тұзға айда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — түйені тұзды жерге айдау. Түйе тұзды жақсы көретіндіктен, оны солай же...
Міселі абырой сақтайды,
Місесіз аруақ аттайды.
Місесіз аруақ аттайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға бедел мен абыройдың, намыс пен ұяттың сыртқы күштен де маңызды екенін білдіреді. *...
Диқан болсаң, жеріңнің басында бол,
Сыпайы болсаң, бегіңнің қасында бол.
Сыпайы болсаң, бегіңнің қасында бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі түрлі істің жөнін қатар айтады. Диқан адам жермен тікелей айналысуы керек, өйткені ег...
Қызды ауыл көңілді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қыздары бар ауылдың тіршілігі қызық, думанды, шуақты болады деген ой....
Ұлыңа ұлтарақ бол,
Келініңе көпшік бол.
Келініңе көпшік бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ененің бала мен келінге деген кішіпейілді, қамқор, жұмсақ қарым-қатынасын үйретеді. Т...
Бәрің бірдей қойшы болсаң, құл боларсың,
Бәрің бірдей тойшы болсаң, қу боларсың.
Бәрің бірдей тойшы болсаң, қу боларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бәрі бір ғана істі қуалай берсе, елдің тұрмысы теңгерімсіз болады. Аст...
Ақылы жоқ жаманға,
Ауыл малы бұралқы.
Ауыл малы бұралқы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылы жоқ, жөнді ойлай алмайтын адамға жұрттың ортақ дүниесі де пайда әкелмейтінін білдір...
Алма апаннан аланды,
Таутан ұрар балаңды.
Таутан ұрар балаңды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алма ағашының түбінен, яғни апаннан өсіп шыққан алманы немесе оның саб...
Ақ сәлделі қожадан
Ақ жаулықты қатын артық.
Ақ жаулықты қатын артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы діндарлық пен көрініп тұрған абыройдың өзінен гөрі, ақылға қонымды, мейірімді, өмі...
Сыпайы сырын жасырмас,
Ақырын ғана бүлк етер.
Ақырын ғана бүлк етер.
**Негізгі мағынасы** Сыпайы, көргенді адам өз сырын да, ішкі ойын да орынсыз жайып салмайды. Ол сабырмен сөйлеп, байыппе...
Жаманды ес тартқанша,
Қамшымен бес тарт.
Қамшымен бес тарт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінезді, тәртіпсіздікті ерте бастан тыю керек деген ойды білдіреді. Тура мағынасын...
Білмегенді білдір,
Қолына алтын жүзік ілдір.
Қолына алтын жүзік ілдір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — білмейтін адамға үйретіп, оның қолына алтын жүзік ілдіру. Астарлы мағы...
Тең құрбыңнан кем болсаң,
Көрінгенге жем боласың.
Көрінгенге жем боласың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өзімен деңгейлес, тең құрбыларынан, қатар-құрбысынан артта қалса, әлсіз көрініп, ке...
Қажу қартқа да ұят.
**Негізгі мағынасы** «Қажу қартқа да ұят» деген мақал адамның жасы ұлғайса да, еңсесін түсіріп, тез шаршап, жігерсіздік...
Сүйекпен кірген мінез сүйекпен кетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның мінезі оңайлықпен өзгермейтінін білдіреді. Тура мағынасында «сүйекпен кірген» дег...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкед...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.