Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
199.2K
Қаралым
172
Орташа
Сұрыптау:
Оқығанды айтпа, тоқығанды айт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал білімді бос сөзбен мақтанба, қайта оны санға сіңіріп, іс жүзінде көрсет деген ойды білдір...
Жақсының үйі түссе, күйі түседі,
Жаманның үйі түссе, миы түседі.
Жаманның үйі түссе, миы түседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы адам мен жаман адамның үйіне түскен қонаққа деген қарым-қатынасын салыстырады. Жақс...
Жасық пышақ өтпейді, жаныса да,
Жаман «Ар ма!» демейді, таныса да.
Жаман «Ар ма!» демейді, таныса да.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жүзі келте, сапасы нашар пышақ қанша қайралса да, дұрыс өтпейді. Аста...
Ұят - жаман ойдың жүгені.
**Негізгі мағынасы** Ұят — адамның ішкі тәртібі мен ар-ожданын тежейтін рухани тетік. Бұл мақал тура мағынасында «жүген»...
Тәнім - жаным садағасы,
Жаным - арым садағасы.
Жаным - арым садағасы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ең қымбат құндылықтарын сатылы түрде көрсетеді: алдымен тән, одан да қымбат жан,...
Күзгі күннің көзіне қызыңды қой,
Көктемнің күніне келініңді қой.
Көктемнің күніне келініңді қой.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — күздің жайлы, жұмсақ күнінде қызды дала жұмысына, ал көктемнің қарбала...
Кәріге - құрмет, жасқа - ізет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қарт адамды сыйлау, оның өмірлік тәжірибесі мен ақылын бағалау керегін айтады. Ал жас ада...
Күшігінде таланған ит оңбас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жас кезінен жаман әдетке үйір болған, тәрбиесі бұзылған адам кейін де түзелуі қиын екенін...
Ұстазына қарап бала өсер,
Бақташысына қарап мал өсер.
Бақташысына қарап мал өсер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның, әсіресе баланың, өсіп-жетілуі өзіне ықпал ететін ортаға, тәрбие беретін адамға б...
Ұлың тентек болса да, зор болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — баланың мінезі бірден жақсы болмаса да, өсіп-жетіліп, елге сөзі өтетін...
Қазанға түссе - ауыздікі,
Қапқа түссе - қатындікі.
Қапқа түссе - қатындікі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ас қазанға түсіп, дайын күйге келгенде оны ауызға салып жейді; ал қапқа...
Аталы жетім - арсыз жетім,
Аналы жетім - ерке жетім.
Аналы жетім - ерке жетім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жетімдіктің екі түрлі халін салыстырады. Әкесі жоқ бала өмірде сүйеніштен, бағыттан айыры...
Көре тұра айтпасаң, көргенсіз дер,
Біле тұра айтпасаң, жетесіз дер.
Біле тұра айтпасаң, жетесіз дер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам көріп-біліп тұрған шындықты айтпай, үнсіз қалса, оны жөн білмейтін, тәрбиесіз, бейқа...
Ұстазыңды атаңдай сыйла.
**Негізгі мағынасы** Ұстазыңды атаңдай сыйла деген мақал ұстазға әкеңдей құрмет көрсет, оның ақылын тыңда, еңбегін бағал...
Бабасы еккенді баласы орады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ата егіп кеткен егінді кейін оның баласы орып алады. Астарлы мағынасы...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.