Отбасы туралы 912
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
912
Мақал-мәтел
252.3K
Қаралым
276
Орташа
Сұрыптау:
Қатыны жоқ үй жетім.
**Негізгі мағынасы** Қатыны жоқ үй жетім деген мақалдың тура мағынасы — үйде әйел, жар болмаса, сол үйдің берекесі кеміп...
Үйінде озған - түбінде озған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз ортасында, үйінде, отбасында қандай болса, түптің түбінде өмірде де сол қасиет...
Қылауына қыл түспеген татулық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал татулықтың өте таза, мінсіз, ешбір кірбіңсіз екенін білдіреді. Тура мағынасында «қылау» —...
Бір үйдің иесі - жүк көтерер түйесі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір үйдің ауыр жүгін көтеретін түйе қандай қажет болса, отбасының да ба...
Үйіне ит иіскеп кірмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз үйінде, өз ортасында абыройы мен беделі болмай, жұртқа қадірсіз күй кешетінін...
Тоқалдың күні де күндес,
Күлі де күндес.
Күлі де күндес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тұрмыста теңсіздік пен қызғаныштың, бәсекенің болатынын меңзейді. «Тоқалдың күні де күнде...
Ағасы өлсе - оң қанатының қайырылғаны,
Інісі өлсе - сол қанатының қайырылғаны.
Інісі өлсе - сол қанатының қайырылғаны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал аға мен іні жоғын бірдей ауыр қайғы деп көрсетеді. Аға — үйдің қорғаны, ақылшысы, тірек б...
Жаман үйден қосым артық,
Сынық ошақтан мосым артық.
Сынық ошақтан мосым артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жайсыз, берекесі жоқ үйден болса да, жанға тірек болатын өз қостың арт...
Жігіт жарымен жақсы.
**Негізгі мағынасы** «Жігіт жарымен жақсы» деген мақал ер адамның абыройы мен өмірдегі берекесі жанындағы жарына да байл...
Ерлі-зайыптының ашуы
Екі ен жаулық кепкенше.
Екі ен жаулық кепкенше.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ерлі-зайыпты арасындағы кикілжің ұзаққа созылмауы керек деген ойды білдіреді. Тура мағына...
Пайғамбар да күйеуін сыйлаған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әйелдің инабаттылығы мен сыйластығын, отбасындағы орнын көрсетеді. Тура мағынасында пайға...
Азалы алты қатын,
Әрқайсысы өз байын жоқтайды.
Әрқайсысы өз байын жоқтайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір қайғының өзінен гөрі, әркімнің өз басындағы жоғын көбірек күйттейтінін білдіреді. Тур...
Сүйіктінің әрбір қылығы сүйкімді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сүйген адамның бойындағы әрбір іс-әрекет, сөз, қимыл өзге адамға ерекше тартымды көрінеті...
Үйден ұзап шықсаң,
Қатыныңа қадірің артады.
Ауылдан ұзап шықсаң,
Жақыныңа қадірің артады.
Қатыныңа қадірің артады.
Ауылдан ұзап шықсаң,
Жақыныңа қадірің артады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қадірі мен жақындарының бағасы арақашықтықта айқынырақ сезілетінін білдіреді. Үйд...
Қалыңсыз келген келін
Қырыстанғанын қоймайды.
Қырыстанғанын қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қалыңмалсыз, яғни жөн-жоралғысы толық орындалмай келген келіннің мінезі...
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрс...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Қымызды кім ішпейді,
Қызды кім айттырмайды.
Қызды кім айттырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе...
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.