Азансыз молда болса да,
Қазансыз қатын болмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал үй ішіндегі, ел ішіндегі тұрмыстың өз тәртібі болатынын білдіреді. Тура мағынасында: молда азан шақырмаса да, қазан қайнамай қалмайды; қатын қазан ұстамай тұрмайды. Астарлы мағынасы: сыртқы салтанат, дабыра, қызметтің аты болғанымен, өмірдің негізгі тірегі — күнделікті тіршілік пен еңбек. Яғни, әр адамның өз міндеті бар, сол міндет орындалса ғана шаруаның берекесі болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «азан» — діни рәсімнің белгісі, тәртіп пен рәсімшілдікті аңғартады. «Молда» — жоралғыны ұстаушы адам. Ал «қазан» — үйдің берекесі, ас-су, күнкөріс символы. «Қатын» сөзі бұл жерде көне қолданыста үй шаруасын жүргізетін әйел бейнесін білдіреді. Демек, бір жағында рухани рәсім, екінші жағында тұрмыстық тіршілік қатар қойылып, өмірде екеуінің де өз орны бар екені көрсетіледі.
Қазіргі өмірде
Бүгін бұл мақал адамды іске, жауапкершілікке, бос сөзден гөрі нақты әрекетке шақырғанда айтылады. Мысалы, бір отбасы тойды көп даурықпай, қарапайым өткізіп, ең бастысы — дастарқанын берекелі етсе, осы мақал орынды қолданылады. Яғни, атақ пен сәннен бұрын, істің жүруі маңызды екенін еске салады.
Qazansyz qatyn bolmaıdy.