Азалы алты қатын,
Әрқайсысы өз байын жоқтайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал бір қайғының өзінен гөрі, әркімнің өз басындағы жоғын көбірек күйттейтінін білдіреді. Тура мағынасында азалы, яғни қайғылы жағдайда отырған алты әйелдің әрқайсысы өз күйеуін жоқтап отыр. Астарлы мағынасы — көптің ішінде де әр адам өз мұңын, өз мүддесін бірінші орынға қояды. Сол себепті ортақ қайғы да, ортақ іс те әркімнің жеке қамымен бөлшектеніп кетуі мүмкін. Мақал адамды тек өз қайғысына байланып қалмай, ел-жұрттың хәліне де көңіл бөлуге шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «алты қатын» — нақты саннан гөрі, көпшілікті аңғартатын образ. «Азалы» сөзі ауыр күйді, қаралы жағдайды білдіреді. «Өз байын жоқтау» — адамның өзіне жақын, өзіне қымбат нәрсені ғана ойлап, соған тартыла беретінін бейнелейді. Бұл образдар арқылы мақал көп адам бір жерде отырса да, олардың жан дүниесі ортақ болмайтынын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал отбасында, жұмыста не ұжымда әркім тек өз пайдасын ойлап, ортақ мәселені шешпей отырған жағдайға сай айтылады. Мысалы, бір мекемеде бәрі қиындықты көріп тұрса да, әр қызметкер тек өз жалақысын немесе өз бөлімін ғана сөз етсе, осы мақал орынды қолданылады. Ол адамдарды түсіністікке, ортақ жауапкершілікке үндейді.
Árqaısysy óz baıyn joqtaıdy.