Отбасы туралы 912
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
912
Мақал-мәтел
199.3K
Қаралым
218
Орташа
Сұрыптау:
Атың жақсы болса,
Бүл дүниенің пырағы,
Қатының жақсы болса,
Бұл дүниенің шырағы.
Бүл дүниенің пырағы,
Қатының жақсы болса,
Бұл дүниенің шырағы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы ат пен жақсы жардың адам өміріндегі орнын салыстырып көрсетеді. Тура мағынасында, ж...
Жақсыға жаһан өз үйі.
**Негізгі мағынасы** «Жақсыға жаһан өз үйі» деген мақал жақсы, кең пейілді, адамгершілігі мол адамның жат жерде де тосы...
Қайныма да барайын,
Тайлағыма де бас үйретейін.
Тайлағыма де бас үйретейін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қайнысына да барып, тайлағына да бас үйрету, яғни қайда барса да, қанд...
Келін қыз болмас,
Күйеу ұл болмас.
Күйеу ұл болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: келін — өзге әулеттен келген адам, ал күйеу — қыздың төркіні үшін бөтен...
Інген ыңыранса, бота боздайды.
**Негізгі мағынасы** Інген – ботасын іздеп ыңыранады, ал ботасы соған жауап беріп боздайды. Мақалдың тура мағынасы осы т...
Ұрысы күшті болса, иесін сабайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсенің ішіндегі тартыс күшейсе, оның зардабы ең алдымен сол нәрс...
Мейман риза болғаны -
Құрметпен үйге қонғаны.
Кешіктірмей шай берсең,
Ұмыт болар тоңғаны.
Құрметпен үйге қонғаны.
Кешіктірмей шай берсең,
Ұмыт болар тоңғаны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақты құрметтеу, оны жылы қабақпен қарсы алу – қазақы тәрбиенің ең биік белгісі екенін...
Ақылды қызға ана көп,
Аяулы жанға пана көп.
Аяулы жанға пана көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылды, ибалы, жақсы мінезді қыздың айналасында қамқор, құрмет көрсететін адамдар көп бол...
Сүйіктің болмаса, дүние суық.
**Негізгі мағынасы** Сүйіспеншілік пен жақын жанның жоқтығы адамға дүниені салқын, қуыс етіп көрсетеді. Мұнда «дүние су...
Әр құстың өз алдына жемі бар,
Әр кісінің өз алдына теңі бар.
Әр кісінің өз алдына теңі бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әр құстың қорегі өзіне лайық, әр адамның да өзіне сай сыңары, теңі бол...
Кері кеткеннің келіні ұрлық қылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жолы, тәрбиесі, ниеті бұзылған адамның үй ішіндегі ісі де оңбайды, сон...
Ерлеріне қатын қас,
аңыр түбін ойламас.
аңыр түбін ойламас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың түйіні — ерін сыйламаған, отбасының ынтымағын ойламаған әйел үй ішінің берекесін кетір...
Қызға қараған күн - айсыз қараңғы түн.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз балаға деген көзқарас, қамқорлық пен ілтипаттың өмірдегі орнын көрсетеді. Тура мағына...
Қызыңды жеріне бер,
Жер ыңғайы келмесе, еріне бер.
Жер ыңғайы келмесе, еріне бер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз баланың орнын, тұрмысқа шығатын жерін таңдауда ұқыптылық керек екенін аңғартады. Тура...
Өттім дей бер арманда,
Жар таппасаң жалғанда.
Жар таппасаң жалғанда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірдегі ең үлкен арманының бірі — адал жар табу екенін білдіреді. «Өттім дей бер...
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрс...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Қымызды кім ішпейді,
Қызды кім айттырмайды.
Қызды кім айттырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе...
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.