Отбасы туралы 912
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
912
Мақал-мәтел
151.6K
Қаралым
166
Орташа
Сұрыптау:
Бай күйігі етекте,
Бала күйігі жүректе.
Бала күйігі жүректе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал байлықтан көрген қайғы мен уайым адамның сыртқы тіршілігінде, қолындағы дүниесінде ғана б...
Ер - елдің иесі, әйел - үйдің иесі.
**Негізгі мағынасы** «Ер — елдің иесі, әйел — үйдің иесі» деген мақал ер адамның қоғамдағы, ел ішіндегі жауапкершілігін...
Бұтақтың жақсылығы сағасынан,
Баланың жақсылығы анасынан.
Баланың жақсылығы анасынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бұтақтың мықты, көрікті болуы оның сағасынан, яғни түп-тамырынан біліне...
Бір жақсы қыз,
Екі жаман ұлға татиды.
Екі жаман ұлға татиды.
**Негізгі мағынасы** Бір жақсы қыздың орны екі жаман ұлдан да артық деген ой айтылады. Мұнда «жақсы қыз» — ақылды, ибалы...
Ауласы бірдің ауасы бір.
**Негізгі мағынасы** Ауласы бірдің ауасы бір деген мақалдың тура мағынасы — бір аулада, бір қоныста тұрған адамдар бір а...
Қатын көп болса
Шөмішті ит жалайды.
Шөмішті ит жалайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір үйде немесе бір істің басында әйелдер шамадан тыс көбейіп кетсе, ү...
Ата-анадан жар жақын,
Туысқаннан мал жақын.
Туысқаннан мал жақын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға ең алдымен өмірлік серік болып қосылған жардың орны ерекше екенін білдіреді. Тура...
Нар маяға бота жарасады,
Мейірімді жан-жағына қарасады.
Мейірімді жан-жағына қарасады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — нар маяға ботаның жарасуы, яғни үлкен, айбынды түйеге кішкентай бота ү...
Әр бала анасының бір тісін алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы жоққа тән, ал астарлы мағынасы — әр бала анасына біртіндеп ұқсап, оның м...
Қызығын көрмеген малдан не пайда,
Сыйласып жүрмеген жаннан не пайда?
Сыйласып жүрмеген жаннан не пайда?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қызығын, берекесін көрмеген малдың пайдасы жоқ деген сөз. Астарлы мағы...
Қазан асылса, тамақ пісер,
Әйтеуір бір ошақтан түсер.
Әйтеуір бір ошақтан түсер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қазан отқа асылса, ішіндегі ас піседі, яғни тамақ дайын болады. Астар...
Бесіктегі баланың күлгенін көрген бір мұрат.
Алдына түсіп ананың жүргенін көрген бір мұрат.
Алдына түсіп ананың жүргенін көрген бір мұрат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ананың балаға деген мейірімі мен бала тәрбиесінің ең үлкен қуаныш екенін білдіреді. Бесік...
Құртақандай торғай да өз ұясын қорғайды
**Негізгі мағынасы** Құртақандай торғай — өте кішкентай құс. Мақалдың тура мағынасы: шағын торғайдың өзі де өз ұясын, яғ...
Қатын өлді - қамшының сабы сынды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында бір адамның қайтыс болуын құралдың сынуымен салыстырып айтқандай көрінед...
Отыз ұлың болса да, орны бөлек,
Қырық қызың болса да, қылығымен.
Қырық қызың болса да, қылығымен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұл мен қыздың отбасындағы орны әртүрлі, бірақ екеуінің де қадірі ерекше екенін білдіреді....
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрс...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Бала балдан тәтті,
Немере жаннан тәтті.
Немере жаннан тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрпақтың қадірін өте биік қояды. Тура мағынасында, бала да, немере де адамның ең жақын, е...
Қымызды кім ішпейді,
Қызды кім айттырмайды.
Қызды кім айттырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе...
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.