Отбасы туралы 912
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
912
Мақал-мәтел
199.6K
Қаралым
218
Орташа
Сұрыптау:
Қыз - әкесіне жұлдыз, шешесіне күн.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз баланың ата-ана өміріндегі орны ерекше екенін білдіреді. Әкесі үшін ол — түнді жарық...
Қатыны өлген мен байы өлген қосылса,
Күндіз екеу, түнде төртеу.
Күндіз екеу, түнде төртеу.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында жұбайынан айырылған екі адамның қосылуын бейнелейді. Астарлы мағынасы —...
Ағайын - ащы, мал - тұщы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға кейде туыстың сөзі ауыр тиіп, ал мал-мүлік, дүние қызығы жағымды көрінетінін айтад...
Атадан тусаң, атаңның жолын қуарсың
Қатеден тусаң, анаңның көзін жуарсың
Қатеден тусаң, анаңның көзін жуарсың
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шыққан тегіне, тәрбиесіне және мінезіне мән береді. Тура мағынасында, жақсы әкеде...
Балалы үй - базар,
Баласыз үй - мазар.
Баласыз үй - мазар.
**Негізгі мағынасы** Балалы үй — шаттық пен қимыл-қозғалысқа, күлкі мен өмірдің қызуына толы үй. Мұнда береке, тіршілік,...
Бақан - үй тіреуі,
Төре - ел тіреуі.
Төре - ел тіреуі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бақан үйді құлатпай ұстап тұратын тіреу, ал төре елді ұстап, жөнге сала...
Ата үйі - алтын бесік,
Кірсем-шықсам, сипалар.
Кірсем-шықсам, сипалар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың үйін, туған ошақты аса қымбат, қасиетті орын ретінде суреттейді. «Алтын бесік»...
Қатын көп болса
Шөмішті ит жалайды.
Шөмішті ит жалайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір үйде немесе бір істің басында әйелдер шамадан тыс көбейіп кетсе, ү...
Соры қалың әкенің -
кер бағып ұлы өседі,
сөз бағып қызы өседі.
кер бағып ұлы өседі,
сөз бағып қызы өседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әкенің беделі мен отбасындағы тәрбиенің баланың мінезіне тікелей әсер ететінін айтады. Ту...
Қатын алсаң қаңлыдан ал,
Қаңлы бар жерде кәде бар.
Қаңлы бар жерде кәде бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер үйленсең, қаңлы руынан ал, өйткені қаңлы бар жерде кәде, жол-жорал...
Ердің атын не аты шығарады,
Не қатыны шығарады.
Не қатыны шығарады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер адамның абыройы мен ел ішіндегі беделі екі түрлі жағдайдан көрінетінін аңғартады: бірі...
Сұлу сұқтануға жақсы,
Ақыл жұптануға жақсы.
Ақыл жұптануға жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы сұлулықтың көру, тамсану үшін ғана жарасатынын, ал ақылдың адамды өмірде серік еті...
Тұзды көп сақтама, су болады.
Қызды көп сақтама, күң болады.
Қызды көп сақтама, күң болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал артық сақтаудың, бір нәрсені орынсыз шектен тыс бақылаудың зиянын ескертеді. Тұзды көп са...
Еркекке жүрек керек,
Әйелге тірек керек.
Әйелге тірек керек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер адамның да, әйелдің де өмірде өзіне тән рухани және тұрмыстық мұқтаждығы бар екенін аң...
Қонақ жаман болса,
Үй иесі қыдырады.
Үй иесі жаман болса,
Қонағы қыдырады.
Үй иесі қыдырады.
Үй иесі жаман болса,
Қонағы қыдырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ пен үй иесінің бір-біріне деген сыйластығын, әдеп пен жауапкершіліктің маңызын көрс...
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрс...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Қымызды кім ішпейді,
Қызды кім айттырмайды.
Қызды кім айттырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе...
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.