Қатыны өлген мен байы өлген қосылса,
Күндіз екеу, түнде төртеу.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал тура мағынасында жұбайынан айырылған екі адамның қосылуын бейнелейді. Астарлы мағынасы — жалғыз қалған ер мен әйел бір-біріне сүйеу болып, тіршілігі түзеліп, көңілі орнығады. Күндіз екеу болып, түнде төртеу болуы — олардың бірге тұрғаннан кейін үй ішіндегі шаруасы, тынысы, тіршілігі көбейіп, отбасылық өмірі кеңейгенін меңзейді. Сонымен қатар, мұнда жесірлік пен жалғыздықтың ауырлығы, ал жаңа өмірдің адамға қайта серпін беретіні сезіледі.
Образдар мен теңеулер
“Күндіз екеу” дегені — сырт көзге қарапайым екі адамның бірігуі. “Түнде төртеу” дегені — үй ішіндегі қимыл, ой, қам-қарекет көбейіп, өмірдің жандануын білдіретін образ. Түн — отбасының ішкі күйі, жеке тіршілігі, сырласу мен қамқорлық уақыты ретінде алынған. Ал екі адамның төртеуге айналуы — шаңырақтың береке тауып, сан емес, сапа жағынан толығуын білдіретін астарлы теңеу.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал көбіне жесір қалған, өмірден жұп іздеген адамдардың қайта отбасын құруын түсіндіруде қолданылады. Мысалы, жалғыз қалған екі қария үйленіп, бір-біріне қарап отырса, ауыл адамдары олардың тіршілігі жеңілдеп, үйі қайта жанданды деп айтуы мүмкін.
Kúndiz ekeý, túnde tórteý.