Ағайын - ащы, мал - тұщы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға кейде туыстың сөзі ауыр тиіп, ал мал-мүлік, дүние қызығы жағымды көрінетінін айтады. «Ағайын ащы» деуі — ағайынның шындықты бетке айтып, мінді түзеткісі келетінін білдіреді. Ондай сөз көңілге батса да, түбі пайда әкеледі. Ал «мал тұщы» — байлық адамның нәпсісіне жағымды, қызықты, қымбат көрінетінін меңзейді. Бірақ мал үнсіз, ол ақыл да айтпайды, қиын сәтте жанашырлық та танытпайды.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ащы» мен «тұщы» дәм арқылы берілген астарлы бейнелер. «Ащы» — ауыр сөз, ескерту, реніш, бірақ ем болатын шындық. «Тұщы» — жанға жайлы, тәтті көрінетін дүниеқоңыздық, материалдық қызық. Осылайша халық ағайын мен малды салыстырып, туыстық байланыстың қадірі байлықтан жоғары екенін ескертеді.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақал туыс пен дүниенің арақатынасын бағалауда жиі қолданылады. Кей адам мұра, үй, ақша үшін ағайынмен арасы суып кетеді. Сондайда осы мақал еске түседі: мал үшін ренжіссең де, ағайынның орны бөлек. Мысалы, бауырлары жер бөлісе алмай сөзге келсе, үлкендер осы мақалмен татулыққа шақырады.