Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
314.2K
Қаралым
189
Орташа
Сұрыптау:
Менменнің тобасы жүрмес.
**Негізгі мағынасы** Менмен адам өзіне тым сеніп, кішіпейілдіктен алыстайды. Сол себепті оның ісі берекелі болмайды, сөз...
Түнде жүрген күндіз қуанар,
Жасында үйленген қартайғанда қуанар.
Жасында үйленген қартайғанда қуанар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — түнде жүрген адам күндіз жарыққа жеткенде қуанады, ал жас кезінде үйле...
Ұлыңның санасы болса,
Елдің ағасы болар.
Елдің ағасы болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланың ақылы, ойы, парасаты ерте қалыптасса, ол өскенде елге тірек болатын азаматқа айна...
Ат биеден, атан түйеден.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жылқының тұқымы бие арқылы, ал түйенің тұқымы інген, яғни ұрғашы мал а...
Атың жоқ болса, аяғыңа мін,
Аяғың жоқ болса, таяғыңа мін.
Аяғың жоқ болса, таяғыңа мін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қолда бар мүмкіндікті бағалап, қиындықта амал таба білу керегін үйретеді. Тура мағ...
Жаман деген атпен жасағанша,
Жақсы деген атпен жаныңды қи.
Жақсы деген атпен жаныңды қи.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ең басты байлығы — абыройы мен жақсы аты екенін айтады. Тура мағынасында, жаман а...
Сүтке тойғыз мырсынды,
Соқыры болар мыршымды.
Соқыры болар мыршымды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай түсініксіз көрінгенімен, астарында артық еркелету мен шектен тыс аяушылықтың зиян...
Ұрының өзіне лайық сойылы бар,
Қарттың сөзіне лайық орны бар.
Қарттың сөзіне лайық орны бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр адамға, әр істің өзіне сай өлшемі бар екенін білдіреді. Тура мағынасында ұрыны жазалай...
Омыртқаңмен ойлас,
Қабырғаңмен кеңес.
Қабырғаңмен кеңес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды қандай да бір іске асықпай, терең ойланып, салмақпен шешім қабылдауға шақырады. «О...
Өлең - сөздің патшасы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өлеңнің сөз өнері ішіндегі ең биік, ең көркем түрі екенін білдіреді. Тура мағынасында өл...
Есеңгірегеннің есі болмас,
Міңгірлегеннің миы болмас.
Міңгірлегеннің миы болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ойы шашыраңқы, абдырап қалған адамның дұрыс шешім қабылдауы қиын болатынын білдіреді. Тур...
Молдадан хат қалады,
Жақсыдан зат қалады.
Жақсыдан зат қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның артында қалатын ізі туралы айтады. Тура мағынасында молдадан жазу, сауат, хат-қағ...
Қария тыңдалмаса,
Жігіт шыңдалмайды.
Жігіт шыңдалмайды.
**Негізгі мағынасы** Қарияның ақылы тыңдалмаса, жас ұрпақ дұрыс бағыт алып, өмірдің сабағын толық үйрене алмайды. Бұл ма...
Ісіңе қарама,
Маңдайыңдағы бағыңа қара.
Маңдайыңдағы бағыңа қара.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз ісін ғана емес, сол істің нәтижесін беретін бақ-ырысын да ойлауға шақырады. Ту...
Әрі кіріп, бері шыққан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір жерге, бір іске, не бір әңгімеге шындап орнықпай, үстірт кіріп-шығып жүретін, тұрақсы...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.