Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
487.3K
Қаралым
293
Орташа
Сұрыптау:
Елден бұрын елпеңдеме.
**Негізгі мағынасы** «Елден бұрын елпеңдеме» деген мақал адамды орынсыз асығыстықтан, көптің алдына түсіп, жөнсіз дарақы...
Сүйекпен кірген мінез сүйекпен кетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның мінезі оңайлықпен өзгермейтінін білдіреді. Тура мағынасында «сүйекпен кірген» дег...
Дөңгелектің шегі жоқ,
Кеңкелестің тегі жоқ.
Кеңкелестің тегі жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: дөңгелектің шеті болмайды, яғни ол үздіксіз айналып жүреді. Астарлы мағ...
Мың жаман тұрмайды қара пұлға
Бір жақсы болады елге тұлға.
Бір жақсы болады елге тұлға.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда көп жаман адам бір жиналса да, елге пайдасы аз, салмағы жоқ екені айтылады. Ал бір ғана...
Ұзында өшім, қысқада кегім жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі мінезін, сабырын және кең пейілін танытады. Тура мағынасында ұзын нәрседен д...
Той тарқағанда қынаңды төбеңе қой.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — той бітіп, жұрт тарқап жатқанда қымбат нәрсеңді, сән-салтанатқа керек...
Үйге кірген құр шықпас,
Көрге кірген тірі шықпас.
Көрге кірген тірі шықпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үйге кірген адам қолын құр қайтармайды, яғни қонаққа дәм беріліп, сый к...
Алпысқа дейін асыр,
Жетпістен кейін жасыр.
Жетпістен кейін жасыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмір жасына байланысты мінез-құлықты, әсіресе қартайған шақтағы сабыр мен қарапа...
Ішіне кіріп, сыртынан шығар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істің немесе әңгіменің мәніне терең үңіліп, оны толық түсініп барып сөйлеуді, шешім...
Есебін тапқан жігітке,
Ердің құны сөз емес.
Ердің құны сөз емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — істің есебін, жөн-жосығын, ыңғайын тапқан жігітке үлкен құн төлеу де...
Ақымақты үйрету -
Өліні тірілту.
Өліні тірілту.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ақымақ адамға ақыл үйрету, өлі адамды тірілткенмен бірдей, яғни нәтиже...
Ұстамен жақын болсаң ,
Мүйіз кесерін аларсың .
Мүйіз кесерін аларсың .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам кіммен араласса, соның әсерін алатынын білдіреді. Тура мағынада ұстамен жақын жүрген...
Өткеннің үлгілі сөзін жатта,
Көңіліңе ой салады әр уақытта.
Көңіліңе ой салады әр уақытта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өткен ұрпақтың айтқан өнегелі, тәжірибелі сөздерін ұмытпай, жадыңда сақта деген ойды білд...
Әр жердің өлшемі бар,
Әр сөздің мөлшері бар.
Әр сөздің мөлшері бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр нәрсенің өз реті, шегі, орынды орны бар екенін айтады. «Әр жердің өлшемі бар» дегені —...
Тәуіптік таздың қолынан келсе,
Алдымен өз басын емдер еді.
Алдымен өз басын емдер еді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге ақыл айтып, өзгеге ем-дом жасайтын адамның өзі сондай көмекті қажет етсе, ең алды...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.