Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
314.9K
Қаралым
189
Орташа
Сұрыптау:
Соқырдан қарауыл қойсаң,
Жұртыңды жауға алдырар.
Наданнан қарауыл қойсаң,
Еліңді дауға қалдырар.
Жұртыңды жауға алдырар.
Наданнан қарауыл қойсаң,
Еліңді дауға қалдырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер күзетшіге көзі көрмейтін соқыр адамды немесе білімсіз наданды қойс...
Қарты бар елдің қазынасы бар.
**Негізгі мағынасы** Қарты бар елдің берекесі де, тәжірибесі де мол болады деген ой айтылады. Мұндағы тура мағынасы — ел...
Құнан атқа жеткізер,
Ат мұратқа жеткізер.
Ат мұратқа жеткізер.
**Негізгі мағынасы** Құнан — әлі толық үйретіліп, баптала бастаған жас жылқы. Мақалдың тура мағынасы: жас ат біртіндеп б...
Қарт адамның қайраты тілінде қалады.
**Негізгі мағынасы** Қартайған адамда бұрынғыдай дене күші азаюы мүмкін, бірақ оның өмірден жинаған тәжірибесі, ақылы, б...
Жастық шақ - ақ алмас,
Жоғалтқан таба алмас.
Жоғалтқан таба алмас.
**Негізгі мағынасы** Жастық шақ — адамның ең қайратты, ең жігерлі, ең мүмкіндікке толы кезеңі. Мақалдың тура мағынасы: а...
Істеп салдым бір істі,
Алла оңғарсын бұл істі.
Алла оңғарсын бұл істі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір істі бастап, қолынан келгенін істеп болған соң, қалған нәтижесін Жаратқанға...
Жөн сөзге мал да маңырайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы, орынды, дәл айтылған сөздің күші зор екенін білдіреді. Тура мағынасында малдың өзі...
Жастықта жалыны жоқтың,
Қартайғанда тәлімі жоқ.
Қартайғанда тәлімі жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өміріндегі екі кезеңді салыстырады: жастық шақ пен қарттық. Тура мағынасы — жастықта...
Адам шыдағанға құрыш шыдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, адам төзген ауырлыққа тіпті құрыш сияқты берік заттың өзі шыда...
Оймақ пішсең де, ойлап піш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген істі асықпай, алдын ала ойланып істеу керек дегенді білдіреді. Тіпті ең шағын...
Адам баласы қайғысыз болмас,
Қайғысыз адам адам да болмас.
Қайғысыз адам адам да болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өмірінде қайғы да, қиындық та болатынын айтады. Яғни, тіршілікте уайымсыз, мұңсыз ад...
Шар болат шоқта шыңдалады.
**Негізгі мағынасы** Шар болат шоқта шыңдалады — адам да, мінез де, қабілет те қиындық пен сынақ арқылы жетіледі деген с...
Тамыздығын тапсаң, тас та жанады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — дұрыс амалын, от тұтататын тұтандырғышын тапсаң, тастай қатты нәрсенің...
Егіншінің пірі - Диқан ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал егіншілік пен диқаншылықтың қасиетті, берекелі кәсіп екенін білдіреді. Тура мағынасында,...
Жалғаймын деп үзіп алма,
Түзеймін деп бұзып алма.
Түзеймін деп бұзып алма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істі абайлап, ойланып істеуді үйретеді. Бір нәрсені жөндеймін, көмектесемін, жақсартам...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.