Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
487.3K
Қаралым
293
Орташа
Сұрыптау:
Жаманның ақылы түстен кейін енеді.
**Негізгі мағынасы** «Жаманның ақылы түстен кейін енеді» деген мақал адам кейде істің байыбына тым кеш жететінін білдір...
Жорға жолында тоқтар,
Жақсы жөнінде тоқтар.
Жақсы жөнінде тоқтар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жорға ат жүріп келе жатып, жолда тоқтайды; ал жақсы адам, яғни парасат...
Арсыздықтың
адамды жеңетін де жері бар.
адамды жеңетін де жері бар.
**Негізгі мағынасы** Арсыздық адамды кейде күшпен емес, ұятсыздық, бетсіздік, әдепсіздік арқылы жеңеді. Яғни адам өз ар-...
Кәрінің ақылы - дәрі.
**Негізгі мағынасы** Кәрінің ақылы — дәрі деген мақал үлкен адамның өмірден көрген-түйгені, жинаған тәжірибесі адамға кө...
Үлкеннің өмірі уәжіп.
**Негізгі мағынасы** Үлкен кісі — өмір көрген, көпті көріп, көпті түйген адам. Сондықтан оның айтқаны, көрсеткен жолы, б...
Омыртқаңмен ойлас,
Қабырғаңмен кеңес.
Қабырғаңмен кеңес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды қандай да бір іске асықпай, терең ойланып, салмақпен шешім қабылдауға шақырады. «О...
Қажу қартқа да ұят.
**Негізгі мағынасы** «Қажу қартқа да ұят» деген мақал адамның жасы ұлғайса да, еңсесін түсіріп, тез шаршап, жігерсіздік...
Тоз болып иілгенше,
Шорт етіп сынған артық.
Шорт етіп сынған артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірдегі мінезі мен төзімін салыстырады. Тура мағынада: ұзақ уақыт иіліп, тозып к...
Ақсақ ат алтынмен тағаласаң да ақсайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аяғы ақсақ атқа қанша қымбат, асыл тағасыз да, ол бәрібір ақсаңдап жүре...
Әтештей ғана әлі бар,
Атан жүгін көтермек.
Атан жүгін көтермек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бойы шағын, әлсіздеу құс әтештің түйе жүгін көтере алмайтыны сияқты,...
Дүниенікі дүниеден қайтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал дүниелік байлықтың, мал-мүліктің, атақ пен мансаптың мәңгі емес екенін білдіреді. Адам бұ...
Ескерген ескі асынан сақтар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам бұрыннан бар, ескі асты да ескеріп, ысырап етпей сақтайды. Астарлы...
Өтірік ырысты байлайды.
**Негізгі мағынасы** «Өтірік ырысты байлайды» деген мақал жалған сөздің ақыры жақсылыққа апармайтынын білдіреді. Тура м...
Тасты бассаң кетілер,
Сазды бассаң жетілер.
Сазды бассаң жетілер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тасты бассаң, ол жылжымайды, адам тайып кетуі мүмкін; сазды бассаң, ол...
Шежіреден заман озбас,
Озса да түбі тозбас.
Озса да түбі тозбас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал шежіре, яғни ата-тек, тарих, ел жады мен рухани сабақтастық ешқашан ескірмейтінін білдіре...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.