Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
487.5K
Қаралым
293
Орташа
Сұрыптау:
Қарт адамның қайраты тілінде қалады.
**Негізгі мағынасы** Қартайған адамда бұрынғыдай дене күші азаюы мүмкін, бірақ оның өмірден жинаған тәжірибесі, ақылы, б...
Мерт келмей жұтқа,
Қазы келмей дауға барма.
Қазы келмей дауға барма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды кез келген іске сақ, дайын әрі ойланбай кіріспеуге шақырады. Тура мағынасында, жұт...
Шындықты қолдау - абырой,
Жалғанды қолдау - масқара.
Жалғанды қолдау - масқара.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — шын сөзді, әділ істі жақтау адамға абырой әкеледі, ал жалғанды, өтірік...
Жақсы топта танылады,
Мырза жоқта танылады.
Мырза жоқта танылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен ортаның байланысын көрсетеді. Бірінші жолда жақсы адам өз ортасында, жақсы адамд...
Асылды егеу алмас.
**Негізгі мағынасы** «Асылды егеу алмас» деген мақалдың тура мағынасы — асыл, қымбат, сапалы нәрсені егеу, қайрау арқыл...
Көңіл - қазы, кез - таразы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі көңілі мен өмірдегі әрекетін таразылап қарауды білдіреді. «Көңіл» — адамның...
Өзі жығылған өкінбес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз қателігі, өз немқұрайлылығы немесе өз таңдауының салдарынан келген күйге көп ө...
Қара жерді жамандама -
қайтып сонда барарсың;
қайтып сонда барарсың;
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды жерге, яғни өмірдің түп негізіне құрметпен қарауға үндейді. Тура мағынасында қара...
Пышақ жаны - қайрақ.
**Негізгі мағынасы** Пышақтың жүзі қайраққа үйкелген сайын өткірленеді. Сол сияқты адам да еңбекпен, тәжірибемен, сынақп...
Қасқырдың күшігін қанша асырасаң да,
Тоғайға қарап ұлуын қоймайды.
Тоғайға қарап ұлуын қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қасқырдың күшігін қанша бағып-қақсаң да, ол бәрібір тоғай жаққа қарап ұ...
Кері кеткеннің сақалы кеңірдегіне бітеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында мүмкін емес құбылысты айтып, астарында кері кеткен, яғни азған, тәртіпте...
Ұялған сыбағасынан құр қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам ұялып, өз сыбағасын алуға батылы жетпей қалса, тиесілі үлесінен а...
Миуасыз ағаштың бұтағы тік.
**Негізгі мағынасы** «Миуасыз ағаштың бұтағы тік» деген мақалдың тура мағынасы — жемісі жоқ ағаштың бұтағы салмақтан иі...
Тасқа тары, мұзға бидай еккен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тарыны тасқа, бидайды мұзға егу, яғни өнім бермейтін, мүлде қолайсыз ж...
Бақырауық қоспақтан
Мыңқ етпейтін нар артық.
Тәрбиесіз жастардан
Өнегелі шал артық.
Мыңқ етпейтін нар артық.
Тәрбиесіз жастардан
Өнегелі шал артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда сырттай даурығып, көп сөйлейтін, бірақ істің жөнін білмейтін адамнан гөрі, сабырлы да с...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.