Кері кеткеннің сақалы кеңірдегіне бітеді.
«Кері кеткеннің сақалы кеңірдегіне бітеді.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал тура мағынасында мүмкін емес құбылысты айтып, астарында кері кеткен, яғни азған, тәртіптен шыққан, теріс жолға түскен адамның өзіне-өзі қиындық тудыратындығын білдіреді. Адам жаман әдетке ерсе, ақылы мен абыройынан айырылып, ақыры өз ісінің кесірін өзі тартады. Сондықтан мақал теріс қылықтың соңы опық жегізетінін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
«Сақал» — ер адамның абыройы, жасы, көркі мен салмағын білдіретін белгі. «Кеңірдек» — тіршілік, тыныс, өмірдің өзегі. Сақалдың кеңірдекке бітуі — өмірдің табиғи қалпы бұзылып, адамның өзіне кедергі болуы деген образ. Яғни сыртқы бейне арқылы ішкі азғындық, жолдан тайған мінез әшкереленеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазір бұл мақал жауапсыздық, құмарлық, жалқаулық немесе заңсыз әрекетке барған адамға қатысты айтылады. Мысалы, біреу оңай табысқа қызығып, алаяқтыққа ұрынса, уақыт өте жұмысынан, беделінен, тіпті еркіндігінен айырылуы мүмкін. Сонда жұрт «Кері кеткеннің сақалы кеңірдегіне бітеді» деп, өз қателігінің салмағын ескертеді.