Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
318.5K
Қаралым
191
Орташа
Сұрыптау:
Айланы алысқа құр,
Пайданы жақынға қыл.
Пайданы жақынға қыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға істі оймен, есеппен істеуді ескертеді. Тура мағынасында — айланы, яғни амал-тәсілд...
Тасты бассаң кетілер,
Сазды бассаң жетілер.
Сазды бассаң жетілер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тасты бассаң, ол жылжымайды, адам тайып кетуі мүмкін; сазды бассаң, ол...
Шыдамдылық қуанышқа жеткізер.
**Негізгі мағынасы** Шыдамдылық адамды асықпай, сабырмен әрекет етуге үйретеді. Мақалдың тура мағынасы — төзген, күткен...
Ақымақ атқа мінсе,
Атасын басып кете жаздайды.
Атасын басып кете жаздайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылсыз, ойсыз адамның қолына билік, мүмкіндік не күш тисе, оны дұрыс пайдалана алмайтыны...
Мың жаман тұрмайды қара пұлға
Бір жақсы болады елге тұлға.
Бір жақсы болады елге тұлға.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда көп жаман адам бір жиналса да, елге пайдасы аз, салмағы жоқ екені айтылады. Ал бір ғана...
Өрең жетпесе, асылма,
Сөзің өтпесе, бас ұрма.
Сөзің өтпесе, бас ұрма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз шамасын білуге, орынсыз әрекеттен сақ болуға үйретеді. Егер бір іске өрең, яғни...
Еңбектен қашқан дөңбекке жолығар.
**Негізгі мағынасы** Еңбектен қашқан адам ақырында қиындыққа, жоқшылыққа немесе бейнетке тап болады деген ой айтылады. М...
Қолда өскен бұзау бұқа болмас.
**Негізгі мағынасы** Қолда өскен бұзау бұқа болмас деген мақалдың тура мағынасы — қолдан бағып, тым әлпештеп өсірілген б...
Немене, айтып — айтпай, дүние шолақ.
Адамның осы жүрген бәрі қонақ.
Адамның осы жүрген бәрі қонақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің қысқалығын еске салады. Адам бұл дүниеде мәңгі емес, уақытша ғана жүрген жан. Сон...
Бойың қысқа болса, түйеге мін,
Бойың ұзын болса, есекке мін.
Бойың ұзын болса, есекке мін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда адамның бойына қарай мінетін көлікті айтып тұрғандай көрінеді. Бірақ ас...
Кемеңгер кеңес таппай қоймас,
Кері кеткен шегіншектеп болмас.
Кері кеткен шегіншектеп болмас.
**Негізгі мағынасы** Кемеңгер адам ақыл-кеңеске сүйеніп, кез келген тығырықтан жол табады. Мұнда тура мағынада тәжірибел...
Есердің мақтағанынан
Естінің даттағаны артық.
Естінің даттағаны артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ақылы кем, ойсыз адамның мақтаған сөзіне сенуден гөрі, парасатты, байса...
Зергердің пірі - Дәуіт пайғамбар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал зергерлік өнердің қасиетін, шеберліктің киесін білдіреді. Тура мағынасында, зергерлер өз...
Айыр - пішен қасында,
Кісен - кереге басында.
Кісен - кереге басында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: айыр пішеннің жанында тұрады, ал кісен керегенің басында ілулі тұр. Аст...
Алма апаннан аланды,
Таутан ұрар балаңды.
Таутан ұрар балаңды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алма ағашының түбінен, яғни апаннан өсіп шыққан алманы немесе оның саб...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.