Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
315.4K
Қаралым
190
Орташа
Сұрыптау:
Жақсыны арман аздырар,
Жаманды құлқын тоздырар.
Жаманды құлқын тоздырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезінің түбін екі түрлі қасиетпен ашады. Жақсы адам арман-мақсатқа, биік мұратқа ұ...
Меккеден тас көтеріп келгендей.
**Негізгі мағынасы** «Меккеден тас көтеріп келгендей» деген мақал бір істі орынсыз асыра мақтау, өзін ерекше еңбек сіңір...
Қызда көңілің бар болса,
Үмітіңді үзбей бар.
Үмітіңді үзбей бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — егер бір қызға көңілің ауып, соған деген ықыласың болса, мақсатыңнан қ...
Арнасыз жерден су ақпайды.
**Негізгі мағынасы** Арнасыз жерден су ақпайды деген мақалдың тура мағынасы — су өз бетімен жайылып кетпей, арнайы жаса...
Тоз болып иілгенше,
Шорт етіп сынған артық.
Шорт етіп сынған артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірдегі мінезі мен төзімін салыстырады. Тура мағынада: ұзақ уақыт иіліп, тозып к...
Әкесі өлгенді де естіртеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамға ең ауыр хабарды, тіпті әкесінің қайтыс болғанын да естірте алат...
Қазанға - қақпақ, есікке - іргенек.
**Негізгі мағынасы** Қазанға қақпақ, есікке іргенек керек деген сөз — әр нәрсенің өз қорғаны, өз реті болуы тиіс деген о...
Екі сөйлеген қарияның қадірі кетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — екі рет сөйлеп, бір айтқанынан өзі қайтатын қарияның сөзі өтпей қалады...
Ақ сөз ащы болады.
**Негізгі мағынасы** Ақ, яғни шын және тура айтылған сөз кейде тыңдаған адамға ауыр тиюі мүмкін. Себебі шындық көбіне қа...
Дырдушыл жастық - қайырсыз қарттық.
**Негізгі мағынасы** «Дырдушыл жастық - қайырсыз қарттық» деген мақал жастық шақты бос күлкі, еріншектік, думан мен дум...
Арсыздың сөзінде тұрақ жоқ,
Көзі бар да, құлақ жоқ.
Көзі бар да, құлақ жоқ.
**Негізгі мағынасы** Арсыз адам айтқан сөзінде тұрмайды, уәдесіне берік болмайды. Мақал тура мағынада: сөзі бар, бірақ с...
Адал істің әулие-пірі бар.
**Негізгі мағынасы** Адал істің әулие-пірі бар деген мақалдың тура мағынасы — шын ниетпен, таза жолмен атқарылған істің...
Шапанға таяқ өтпес,
Жаманға сөз өтпес.
Жаманға сөз өтпес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қалың шапанға таяқтың күші өтпейтіні сияқты, жаман мінезді адамға айт...
Міселі абырой сақтайды,
Місесіз аруақ аттайды.
Місесіз аруақ аттайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға бедел мен абыройдың, намыс пен ұяттың сыртқы күштен де маңызды екенін білдіреді. *...
Кәрінің ақылы - дәрі.
**Негізгі мағынасы** Кәрінің ақылы — дәрі деген мақал үлкен адамның өмірден көрген-түйгені, жинаған тәжірибесі адамға кө...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.