Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
316K
Қаралым
190
Орташа
Сұрыптау:
Жалаң аяқ жар кешті,
Қызыл аяқ қар кешті.
Қызыл аяқ қар кешті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам бір кезде жалаң аяқ болып, жар бойымен де, қар үстімен де жүріп өт...
Бақташы малын бағады,
Бақшашы бауын бағады.
Бақшашы бауын бағады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әркім өз ісіне жауапты болып, өз кәсібін мұқият атқаруы керек дегенді білдіреді. Тура мағ...
Мылтығыңның күмісін айтпа, тиісін айт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзге әдемілік қосып, сыртқы жылтырақты мақтағаннан гөрі, істің нақты нәтижесін айтуды үй...
Айғырды аладан салсаң,
Атты аладан мінесің.
Айғырды құладан салсаң,
Атты құладан мінесің.
Атты аладан мінесің.
Айғырды құладан салсаң,
Атты құладан мінесің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қандай айғырды таңдасаң, соның нәсілінен, түсінен туған ат та сондай б...
Тарыны берген кісіден көрейін бе,
Жей білмеген кісіден көрейін бе?!
Жей білмеген кісіден көрейін бе?!
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тарыны берген адамнан көрген пайда мен оны дұрыс пайдалана алмаған адам...
Ақсақалдың назасына қалма,
Сақалының ағы ұрады.
Патшаның жазасына қалма,
Өзі ұрмаса, астындағы тағы ұрады.
Сақалының ағы ұрады.
Патшаның жазасына қалма,
Өзі ұрмаса, астындағы тағы ұрады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды үлкеннің көңілін қалдырмауға, әділетті биліктен сақ болуға үндейді. Ақсақалдың наз...
Мұрты өскендердің өздері кәпір,
Шашы өскендердің елі көпір.
Шашы өскендердің елі көпір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында адам сыртқы бейнесі өзгеріп, есейіп, бойы толысқанымен, соған сай мінезі...
Көп жасап күміс болғанша,
Аз жасап алтын бол.
Аз жасап алтын бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өмірінің ұзақтығын емес, сапасын жоғары қояды. Тура мағынасында көп өмір сүріп, күмі...
Құрғақ сөз құлаққа жақпас.
**Негізгі мағынасы** Құрғақ сөз — іске айналмаған, дәлелі жоқ, уәдесі бос сөз. Мұндай сөз адамға әсер етпейді, сенім де...
Жақсы жатырқамайды,
Аңқау аңдамайды,
Әңгүдік тыңдамайды.
Аңқау аңдамайды,
Әңгүдік тыңдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның мінезін үш қырынан салыстырады. Жақсы адам жатырқамайды, яғни бөтенсімей, кісіге...
Жас кезіңде үйренсең,
Қартайғанда көндігерсің.
Қартайғанда үйренсең,
Көндіккенше көмілерсің.
Қартайғанда көндігерсің.
Қартайғанда үйренсең,
Көндіккенше көмілерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ең жақсы үйренетін шағы — жастық екенін айтады. Жас кезде алған білім, дағды, әде...
Өтіріктің адымы қысқа.
**Негізгі мағынасы** Өтіріктің ғұмыры ұзақ болмайды, ол көп ұзамай әшкере болады деген ойды білдіреді. Тура мағынасында...
Ердің құнын:
жастың жайсаңы даулайды,
не көрінің шайтаны даулайды.
жастың жайсаңы даулайды,
не көрінің шайтаны даулайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер құны, яғни адам өмірінің, ар-намыстың және үлкен істің бағасы оңай шешілмейтінін білді...
Қайырымдылық жасасаң,
Қайырын өзің көресің.
Қайырын өзің көресің.
**Негізгі мағынасы** Қайырымдылық жасалған жақсылықтың өтеуі міндетті түрде қайтып келетінін білдіреді. Тура мағынасында...
Көшпей, қонбай қараша қатынын жоғалтты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көшіп-қонуға дағдыланған ел тұрмысында қыстау мен қоныс ауыстырмай, қа...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.