Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
488.3K
Қаралым
294
Орташа
Сұрыптау:
Атадан бала туар, ата жолын қуар.
**Негізгі мағынасы** Атадан бала туып, әке көрген өнеге мен мінез ұрпаққа жалғасады деген сөз. Мұнда тура мағынада бала...
Өзі білмегеннің аузына қарама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өз бетіңше ойлап, білмеген адамға толық сеніп, соның айтқанына ерме дегенді білдіреді. Ту...
Бұрынғыны айтпай соңғы еске түспейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: өткен оқиғаны, ескі жайды айтпасаң, кейінгісін толық еске түсіру қиын....
Сенім сең бұзады.
**Негізгі мағынасы** «Сенім сең бұзады» деген мақал адамға берілген сенімнің, яғни ишенім мен көңіл қоюдың, үлкен күш е...
Жоқтау айтқанға тоқтау айт,
Қайғысын қозғама,
Қайратын қолда.
Қайғысын қозғама,
Қайратын қолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қайғы үстінде тұрған жанға жөнсіз сөз айтпай, көңілін жараламай, сабырлы түрде демеу...
Көшпей, қонбай қараша қатынын жоғалтты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көшіп-қонуға дағдыланған ел тұрмысында қыстау мен қоныс ауыстырмай, қа...
Еменді и, иілетін кезінде,
Баланы үйрет, үйренетін кезінде.
Баланы үйрет, үйренетін кезінде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тәрбиенің уақытында берілсе ғана нәтижелі болатынын айтады. Емен — өте қатты ағаш, бірақ...
Жамандықты ұмыт,
Жақсылыққа ұмтыл.
Жақсылыққа ұмтыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өткендегі жамандықты жүректе сақтап, кек қуып жүрудің қажеті жоқ екенін үйретеді....
Бас асауға жез ноқта.
**Негізгі мағынасы** «Бас асауға жез ноқта» деген мақал біреудің өз бетімен кететін, айтқанға көнбейтін, тентек не қыңы...
Шебер болар бала бармағынан,
Кісі болар бала кісілігінен танылады.
Кісі болар бала кісілігінен танылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланың ертең қандай адам болатыны оның бүгінгі мінезі мен іс-әрекетінен байқалатынын айт...
Үлгісізден би қойсаң, үлгісі болмайды, Қаһарсыздан хан қойсаң, өсиеті болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал билікке, ел басқаруға, төрелік айтуға лайық адамның ең алдымен үлгісі мен беделі болуы ке...
Сыпайыға өлім бар да, қорлық жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — сыпайы, әдебі бар адам үшін өлім келсе де, қорлыққа түспейді деген сөз...
Өзің өлтірмес, жат жарылқамас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамға өзінен жақын ешкім жоқ, өз басыңның қамын, мүддеңді, амандығыңд...
Тым биік болма,
Құлап сүйегің сынады.
Тым аласа болма,
Төбеңе әркім шығады.
Құлап сүйегің сынады.
Тым аласа болма,
Төбеңе әркім шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға шектен шықпай, орта жолды ұстануды үйретеді. Тура мағынада «тым биік болсаң құлайс...
Сыпырғы келсе шаң қашар.
**Негізгі мағынасы** Сыпырғы келген жерде шаңның қашатыны сияқты, кез келген іске тәртіп пен әрекет араласса, ретсіздік...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.