Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
490.6K
Қаралым
295
Орташа
Сұрыптау:
Ісінбе - кеберсің, тасыма - төгілерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сабырлы, байыпты болуға шақырады. «Ісінбе» дегені — өзіңді тым көтермеле, асқақтам...
Судың басы бұлақ болса да,
Аяғы құяр теңізге.
Жақсыдан жаман туса да,
Тартпай қоймас негізге.
Аяғы құяр теңізге.
Жақсыдан жаман туса да,
Тартпай қоймас негізге.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезі мен тегінің, тәрбиенің әсерін терең түсіндіреді. Тура мағынасында су да, бұла...
Айдың ізін ай басар,
Аттың ізін тай басар.
Аттың ізін тай басар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: айдың жүрген ізіне ай ғана жетеді, аттың ізіне тай ғана ілесе алады. Ас...
Тал шағында бүкпесең,
Таяқ шағында иілмес.
Таяқ шағында иілмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам жастайынан тәрбиелі, инабатты, мойымайтын, бірақ қажет жерде иіле білетін болып өсуі...
Арамның адымы қысқа.
**Негізгі мағынасы** Арамның адымы қысқа деген мақалдың тура мағынасы — арам ниетпен, жаман жолмен жүрген адамның қадам...
Жақсыдан жаман туса,
Емі табылмас.
Жаманнан жақсы туса,
Теңі табылмас.
Емі табылмас.
Жаманнан жақсы туса,
Теңі табылмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қадірі тек шыққан тегіне емес, өз болмысы мен тәрбиесіне байланысты екенін аңғарт...
Қазанға не салсаң,
Шөмішіңе сол ілінер.
Шөмішіңе сол ілінер.
**Негізгі мағынасы** Қазанға не салсаң, шөмішіңе де соны ілесің дегені — адам не істесе, соның нәтижесін өзі көреді. Тур...
Жеті атасы би болған
Жеті жұрттың қамын жер.
Би болмаған би болса,
Құлақ-миын шағып жер.
Жеті жұрттың қамын жер.
Би болмаған би болса,
Құлақ-миын шағып жер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жеті атасы бойы би болған адам ел ісіне ерте араласып, жұрттың жағдайын...
Өзі болған жігіттің,
Түп атасын сұраған ит.
Көкорай шалғын тұрганда,
Қу тақырға қонған ит.
Түп атасын сұраған ит.
Көкорай шалғын тұрганда,
Қу тақырға қонған ит.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өзінше орныққан, өз еңбегімен, өз беделімен танылған адамды тегіне қарап кемсітуге болмай...
Талаптың жолы тастан да ауыр.
**Негізгі мағынасы** Талап еткен адамның жолы жеңіл болмайды. Бір мақсатқа жету үшін көп еңбек, сабыр, төзім және табанд...
Ерді жаяулық емес, қаяулық аздырар.
**Негізгі мағынасы** «Ерді жаяулық емес, қаяулық аздырар» деген мақалдың тура мағынасы: адамды әлсірететін нәрсе — жаяу...
Қисық болса да, жол жақсы,
Долы болса да, қыз жақсы.
Саз болса да, жаз жақсы,
Соқыр болса да, қыз жақсы.
Долы болса да, қыз жақсы.
Саз болса да, жаз жақсы,
Соқыр болса да, қыз жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы кемшілігіне емес, оның түпкі қадір-қасиетіне мән беруді аңғартады. Қисық ж...
Кеден кеден болды,
Кеден неден болды?
Кеден неден болды?
**Негізгі мағынасы** «Кеден кеден болды, кеден неден болды?» деген мақал сырттай қарағанда бір сөздің қайталануындай кө...
Ақылың болса, ақылға ер,
Ақылың болмаса, нақылға ер.
Ақылың болмаса, нақылға ер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды ойлануға, дұрыс кеңеске құлақ асуға шақырады. Егер өз ақылың жеткілікті болса, соғ...
Жаманның қолына бергенше,
Жақсының жолына бер.
Жақсының жолына бер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені жаман адамға ұстатқаннан гөрі, жақсы адамға не игі іске жұ...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.