Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
316.6K
Қаралым
190
Орташа
Сұрыптау:
Ақылдының сөзінен енші алып қал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылды, көргені көп адамның айтқан сөзін бос жібермей, одан өзіңе пайда, өнеге, сабақ ал...
Көрегенді көнеден сұра,
Көне білмесе, көп жүргеннен сұра.
Көне білмесе, көп жүргеннен сұра.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір істің жөнін білгің келсе, ең алдымен көргені көп, тәжірибесі мол,...
Бұрынғыны айтпай соңғы еске түспейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: өткен оқиғаны, ескі жайды айтпасаң, кейінгісін толық еске түсіру қиын....
Жеріне қарай егін ек,
Жолына қарай жегін жек.
Жолына қарай жегін жек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істі өз орнына, өз жағдайына қарай істеу керек екенін білдіреді. Тура мағынасында жер...
Ине өз тесігін тіге алмайды.
**Негізгі мағынасы** Ине өз тесігін тіге алмайды деген мақал адамның өзіне өзі толық жәрдем бере алмайтынын, кей істі ж...
Құр табаққа бата жүрмейді.
**Негізгі мағынасы** «Құр табаққа бата жүрмейді» деген мақалдың тура мағынасы — дастарқанда ас болмаса, бата да берілме...
Бес еннен белгілі.
**Негізгі мағынасы** «Бес еннен белгілі» деген мақал адамның, не заттың айқын белгісі ертеден-ақ көзге түсетінін білдір...
Кімнің отын оттасаң, соның суын ішерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қай үйдің отына жақындап, сол үйдің жылуын пайдалансаң, сол үйдің суын...
Ерді жаяулық емес, қаяулық аздырар.
**Негізгі мағынасы** «Ерді жаяулық емес, қаяулық аздырар» деген мақалдың тура мағынасы: адамды әлсірететін нәрсе — жаяу...
Үлкеннің онына бергенше,
Баланың біріне бер.
Баланың біріне бер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үлкен кісіге он есе көп бергеннен, балаға бір рет берсең де соның пайда...
Ақылдыға ар қымбат,
Ақымаққа жан қымбат.
Ақымаққа жан қымбат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды екі түрлі мінезбен салыстырады. Ақылды кісі үшін ең қымбат нәрсе — ар, яғни абырой...
Алтын ерің атқа тисе,
Алтынын ал да, отқа жақ.
Алтынын ал да, отқа жақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер алтыннан жасалған ер атқа жарамаса, оны сол күйі ұстап отырмай, қ...
Ақымақтың айты алты күн.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылы кем, ойланбай сөйлейтін немесе істейтін адамның сөзі де, уәдесі де ұзаққа бармайтын...
Өзің өлтірмес, жат жарылқамас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамға өзінен жақын ешкім жоқ, өз басыңның қамын, мүддеңді, амандығыңд...
Ұлың тентек болса да, зор болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — баланың мінезі бірден жақсы болмаса да, өсіп-жетіліп, елге сөзі өтетін...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.