Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
316.7K
Қаралым
190
Орташа
Сұрыптау:
Заман - ұзақ, сұрыпталған дәуір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың бір ғана сәттен тұрмайтынын, әр дәуірдің өз іріктелген, екшелген ерекшелігі бола...
Өгіз терісі - талыс.
**Негізгі мағынасы** «Өгіз терісі - талыс» деген мақал бір нәрсенің өз салмағына, шамасына лайық болуын білдіреді. Тура...
Үлгісізден би қойсаң, үлгісі болмайды, Қаһарсыздан хан қойсаң, өсиеті болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал билікке, ел басқаруға, төрелік айтуға лайық адамның ең алдымен үлгісі мен беделі болуы ке...
Адам ғұмыры қамшы сабындай (қысқа).
**Негізгі мағынасы** Адам ғұмырының өте қысқа екенін білдіреді. Қамшы сабы ұзаққа бармайтын, тез тозатын нәрсе болғанды...
Ғасырына қарай асылы.
**Негізгі мағынасы** «Ғасырына қарай асылы» деген мақал әр дәуірдің өзіне сай қадірлі адамы, құндылығы, өлшемі болатыны...
Есекті қанша ұрсаң да, ат болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: есекті қанша сабасаң да, ол атқа айналмайды. Астарлы мағынасы: адам не...
Төре айғақ болса, бітім болмас,
Төбе тайғақ болса, шығып болмас.
Төбе тайғақ болса, шығып болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел ішіндегі дау-дамайдың әділ шешілуі кейде тек жоғары дәрежелі адамға немесе сыртқы беде...
Сұрағанның айыбы жоқ.
**Негізгі мағынасы** «Сұрағанның айыбы жоқ» деген мақал адамның қажет нәрсесін, білгісі келгенін, көмек не түсінік сұра...
Жаманды жаман дей берме,
Жасып кетер.
Жақсыны жақсы дей берме,
Тасып кетер.
Жасып кетер.
Жақсыны жақсы дей берме,
Тасып кетер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға сөзді орынсыз айта бермеуді, біреуді бетіне басып мақтап не даттауда абай болуды е...
Ұят - жаман ойдың жүгені.
**Негізгі мағынасы** Ұят — адамның ішкі тәртібі мен ар-ожданын тежейтін рухани тетік. Бұл мақал тура мағынасында «жүген»...
Барында батып іш, жоғында сатып іш.
**Негізгі мағынасы** Бар кезде барды қадірлеп, жоқ кезде қолда барды ұқыпты пайдалану керек деген ой айтылады. Мақалдың...
Өзі тоймағанның сарқытын ішпе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өзі толық тойып ішіп-жемеген адамның сарқытын алма, оны ішпе деген еск...
Бала жеңіне қарап өседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланың тәрбиесі мен мінезі үлкендердің, әсіресе ата-ана мен үй ішіндегі адамдардың үлгіс...
Тең атаның баласы теңдікке тұрса да,
кемдікке көнбейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: текті, жақсы тәрбиелі әкенің баласы өз орнын білсе де, ешқашан төмендет...
«Кет!» десе, ит те кетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреуге «кет» деп айтсаң, тіпті ит те кейін шегінеді. Астарлы мағынасы...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.