Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
488.9K
Қаралым
294
Орташа
Сұрыптау:
Көрегенді көнеден сұра,
Көне білмесе, көп жүргеннен сұра.
Көне білмесе, көп жүргеннен сұра.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір істің жөнін білгің келсе, ең алдымен көргені көп, тәжірибесі мол,...
Сыр айтқанға сенбе,
Шын айтқанға сен.
Шын айтқанға сен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға әр сөзге бірдей илана бермеуді ескертеді. Біреу сырын, құпиясын көп айтып, өзін аш...
Өтірік айтып пайда тапсаң,
Ақырында залал табарсың.
Рас айтып залал тапсаң,
Ақырында пайда табарсың.
Ақырында залал табарсың.
Рас айтып залал тапсаң,
Ақырында пайда табарсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өтірік айтып, бір сәттік пайда көрген адам түптің-түбінде зиян шегеді;...
Тізерлеп жүріп күнелткеннен,
Тік тұрып өлген артық.
Тік тұрып өлген артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға намысты, арды бәрінен биік қоюды үйретеді. Тура мағынасында тізерлеп жүру — еңкейі...
Қож басқанша қоз бас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: малды қорқытпай, жайымен бағып-қағу керек, әйтпесе үйреншікті жұғымды і...
Ата өлсе де, кәде өлмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: әке дүниеден өтсе де, оның артында қалған салт-дәстүр, жөн-жоралғы, мін...
Басы жұмырықтай,
Аяғы қылдырықтай.
Аяғы қылдырықтай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: басталған іс алғашқыда жұмыр, ықшам, жинақы көрінеді, ал аяғына келгенд...
Жігітінде жігіт болмаған -
Өмір есесінен құр қалған.
Өмір есесінен құр қалған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жігіт жас кезінде нағыз жігітке тән қасиет көрсетпесе, кейін өмірдің қы...
Істің ақыры жігіттің пақырына қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал істі бастау оңай болғанымен, оның соңғы салмағы көбіне сол істі атқарған адамның өзіне тү...
Бейнет көрмеген берекесіздік істейді.
**Негізгі мағынасы** Бейнет көрмеген, қиындықтың дәмін татпаған адам көбіне істің қадірін толық білмейді. Ол еңбектің, ш...
Молданың қылғанын қылма, айтқанын қыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ісі мен сөзі екі бөлек болуы мүмкін екенін ескертеді. Яғни, біреудің әр қадамын қ...
Айбынды салтын ел бұзбас,
Адамдық антын ер бұзбас.
Адамдық антын ер бұзбас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: елдің айбынды, абыройлы салтын кез келген адам бұза алмайды, ал нағыз е...
Әуелі Тәңірі жерге береді ,
Жерге берсе , елге береді .
Елге берсе , ерге береді .
Жерге берсе , елге береді .
Елге берсе , ерге береді .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ырыс-несібе мен берекенің көзі ең алдымен Жаратушының қалауында екенін білдіреді. Тәңірі...
Дүние жинап не етерсің,
Бір күн тастап кетерсің.
Бір күн тастап кетерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға дүниеге тым құнығып, байлықты өмірдің түпкі мақсаты етпеуді ескертеді. Адам қанша...
Түйем жалғыз деп тұзға үйретпе,
Ұлым жалғыз деп асқа үйретпе.
Ұлым жалғыз деп асқа үйретпе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — түйе жалғыз болған соң оны тұзға, ал ұл жалғыз болған соң оны асқа бап...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.