Басы жұмырықтай,
Аяғы қылдырықтай.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: басталған іс алғашқыда жұмыр, ықшам, жинақы көрінеді, ал аяғына келгенде қылдырықтай жіңішкеріп, әлсіреп не шала бітеді. Астарлы мағынасы: істің басы жақсы басталғанымен, соңына дейін дұрыс жеткізілмесе, нәтижесі мардымсыз болады. Яғни, адам кез келген жұмысты бастауға ғана емес, оны тиянақты аяқтауға да жауапты.
Образдар мен теңеулер
«Басы жұмырықтай» дегені — домалақ, тұтас, бүтін нәрсе сияқты, яғни іс әуелде мықты, берік көрінеді. «Аяғы қылдырықтай» — өте жіңішке, әлсіз, жұқа деген бейне. Бұл екі образ арқылы халық істің басы мен соңындағы айырманы көзге елестетіп, сапаның төмендеуін әдемі жеткізген. Мақал адамның ұқыптылық, табандылық, жауапкершілік сияқты қасиеттерін де аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жоспарланған жұмыс аяқсыз қалғанда, не нәтиже күтпегендей әлсіз болғанда айтылады. Мысалы, біреу жоба бастап, әдемі презентация жасайды, бірақ дер кезінде орындамай, соңында сапасыз тапсырады. Сонда «басы жұмырықтай, аяғы қылдырықтай болды» деп сын айтуға болады. Бұл — істі басынан аяғына дейін біркелкі, сапалы орындау керегін еске салатын өмірлік ескерту.
Aıaǵy qyldyryqtaı.