Имандылық иірімдері туралы 564
Имандылық туралы қазақ мақал-мәтелдері: ар-ождан, адалдық, мейірім мен рухани тәрбиеге жетелер нақылдар.
564
Мақал-мәтел
102.1K
Қаралым
181
Орташа
Сұрыптау:
Қанаттыға қақтырма,
Тұмсықтыға шоқытпа.
Тұмсықтыға шоқытпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әлсізге зәбір көрсетпе, қорғансызды жәбірлеме дегенді білдіреді. Тура мағынасында құстың...
Шындықты қолдау - абырой,
Жалғанды қолдау - масқара.
Жалғанды қолдау - масқара.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — шын сөзді, әділ істі жақтау адамға абырой әкеледі, ал жалғанды, өтірік...
Тексізде жүйе болмайды,
Кексізде кие болмайды.
Кексізде кие болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шыққан тегіне, тәрбиесіне және ішкі мінезіне назар аударады. «Тексізде жүйе болм...
Қызыл ет кетер,
Қызарған бет қалар.
Қызарған бет қалар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен тәндік қуаты уақытша екенін, ал ұят, абырой, ар мен намыс ұза...
Құдай адастырарында адамның ақылын алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тағдыр мен пенделік әлсіздік жайын меңзейді. Адам кейде өз күшіне, ақылына сеніп, бәрі б...
Немене, айтып — айтпай, дүние шолақ.
Адамның осы жүрген бәрі қонақ.
Адамның осы жүрген бәрі қонақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің қысқалығын еске салады. Адам бұл дүниеде мәңгі емес, уақытша ғана жүрген жан. Сон...
Зорсынғанға Құдай бар ,
Сом темір балға бар.
Сом темір балға бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал менменсіп, шектен тыс кеуде соққан адамға өмірдің өз таразысы бар екенін ескертеді. «Зорс...
Надан молда - намазқой.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай діндар, намаз оқитын болып көрінгенімен, ілімі мен түсінігі таяз адамды сынайды....
Тазалық - иманның жартысы.
**Негізгі мағынасы** «Тазалық - иманның жартысы» деген мақалдың тура мағынасы — адамның дене, киім, үй-жай тазалығын са...
Аллаға шек жоқ .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — Алланың шегі, шеті жоқ деген сенім. Астарлы мағынасы — Жаратушының құд...
Шайдан басқа асым жоқ ,
Құдайдан басқа досым жоқ.
Құдайдан басқа досым жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жалғыздық күйін, тірек болар серігі мен сүйенер жанашыры аз екенін астарлап жеткі...
Тіл - бұлбұл,
Көңіл - бақша,
От - қорған.
Көңіл - бақша,
От - қорған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам ішкі дүниесі мен сыртқы болмысының мәнін салыстырып тұр. Тіл — бұлбұл, яғни адамның...
Көргені жоқ қылығынан жазады,
Ниеті жаман пиғылынан жазады.
Ниеті жаман пиғылынан жазады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезі мен іс-әрекетінің түп-тамыры ішкі дүниесінде жатқанын білдіреді. Көргені аз,...
Қашқан да Құдай дейді ,
Қуған да Құдай дейді .
Қуған да Құдай дейді .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ауыр сәтте де, қуанышты сәтте де бір Аллаға сыйынып, соған жүгінетінін білдіреді....
Тал бесікке түскен жер бесікке де түседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам туған шағында бесікке бөленіп, қалай өссе, өмірінің соңында да жер...
Ең көп оқылған
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Ақылың болса, арыңды сақта,
Ар, ұят керек әр уақытта.
Ар, ұят керек әр уақытта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың ең басты міндеті — адамды дұрыс жолда ұстап, ар-ұятын қорғау екенін айтады. Яғни...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
Адамның ұяты бетінде,
Адамгершілігі ниетінде.
Адамгершілігі ниетінде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шын болмысы сыртқы көрінісінен ғана емес, ішкі дүниесінен танылатынын айтады. «Ұя...
«Имандылық иірімдері туралы» санатында адам бойындағы ар-ождан, адалдық, ұят, мейірім, сабыр секілді қасиеттерді ұлықтайтын қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Бұл нақылдар иманның тек діни ұғым емес, күнделікті мінез-құлық, ниет тазалығы, әділ сөз бен тура істің өлшемі екенін ұқтырады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.