Достық, жолдас туралы 276
Достық туралы қазақ мақал-мәтелдері адалдық, сыйластық пен бірліктің қадірін қысқа да нұсқа жеткізеді.
276
Мақал-мәтел
98K
Қаралым
354
Орташа
Сұрыптау:
Досыңа өтірік айтпа,
Дұшпаныңа шыныңды айтпа.
Дұшпаныңа шыныңды айтпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сөзге сақ болуға, әркімге бірдей сыр ашпауға үйретеді. Досқа өтірік айтпа деуі — ж...
Жақыны көп жасқанбайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның артында сүйенері, дем берері, қамқор тірегі көп болса, ол қорықпай, именбей әреке...
Тұяқты тұяқ жібермейді.
**Негізгі мағынасы** Тұяқты тұяқ жібермейді деген мақалдың тура мағынасы — тұяқтылар, яғни жылқы сияқты мал бірін-бірі и...
Кісінің көзіне көзің түссе,
Көңіл жібіп, мейір түсер.
Көңіл жібіп, мейір түсер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды бетпе-бет көрісудің, жүздесудің әсері зор екенін айтады. Біреудің көзіне тура қара...
Мың досың болса да,
Біреуінің орны бөлек.
Біреуінің орны бөлек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көп достың болуы жақсы екенін мойындай отырып, олардың ішінен бір ерекше, шын ниетті дос...
Жақсы болса алғаның,
Үйіңнен кісі кетпейді;
Жаман болса алғаның,
Шын досың да шеттейді.
Үйіңнен кісі кетпейді;
Жаман болса алғаның,
Шын досың да шеттейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал отбасының берекесі мен әйелдің, жардың қадірін аңғартады. Егер алған жарың жақсы, мінезі...
Екі жақсы қосылса,
Қыл өтпейді арадан,
Екі жаман қосылса,
Қол кетпейді жағадан.
Қыл өтпейді арадан,
Екі жаман қосылса,
Қол кетпейді жағадан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі жақсы адам біріксе, араларында сыйластық пен түсіністік мықты болып, ұсақ кикілжіңге...
Қасың мен досыңды,
Қас-қабағы танытар.
Қас-қабағы танытар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жан дүниесін, мінезі мен көңіл күйін сырт келбеттен, әсіресе қасы-қабағынан аңғар...
Жақсыға жармас, жаманмен арбас.
**Негізгі мағынасы** Жақсы адамға жақында, одан үйрен, өнеге ал деген ой бар. Ал жаман мінезді кісімен босқа сөз таласты...
Танымас танымасын сыйламас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бірін-бірі танымайтын адам сыйластық танытпайды. Астарлы мағынасы — ад...
Сабы жоқ шотпен отын жарма,
Сабырсыз доспен жауға барма.
Сабырсыз доспен жауға барма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды кез келген істі құралсыз, даярлықсыз бастамауға үйретеді. «Сабы жоқ шотпен отын жа...
Жалғыз біткен дәулеттің,
Жалғыз айтқан әннің сәні жоқ.
Жалғыз айтқан әннің сәні жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жалғыз шыққан дәулет те, жалғыз орындалған ән де толық әсер бермейді д...
Байтал мінген,
Айғыр мінгенге жолдас бола алмайды.
Айғыр мінгенге жолдас бола алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — байталға мінген адам айғырға мінген адаммен ұзақ ілесіп жүре алмайды....
Жақсы жігіт
Досының жайын ойлайды,
Жаман жігіт
Басының қамын ойлайды.
Досының жайын ойлайды,
Жаман жігіт
Басының қамын ойлайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы жігіттің өз пайдасынан бұрын досының жағдайын ойлайтынын, ал жаман жігіттің тек өз...
Көзсіз күнелтсең де,
Көпсіз күнелте алмайсың.
Көпсіз күнелте алмайсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жалғыз тіршілік ете алатынын, бірақ ұзақ та, мәнді де ғұмырды елсіз, жұртсыз өткі...
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрс...
Бір көрген - біліс,
Екі көрген - таныс.
Екі көрген - таныс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адаммен араласу мен жақындықтың біртіндеп қалыптасатынын білдіреді. Бір рет көрген адамды...
Жолы болар жігіттің,
Жеңгесі шығар алдынан.
Жеңгесі шығар алдынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жолы оңға басатын, ісі сәтті жігіттің алдынан жеңгесі шығып, жолын ашы...
Тең теңімен, тезек қабымен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамдардың өзіне лайық, деңгейлес ортамен араласатынын білдіреді. Тура мағынасында — салм...
Басыңа іс түссе,
Жақсы көмек етеді.
Жаман күліп өтеді.
Жақсы көмек етеді.
Жаман күліп өтеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиындыққа тап болғанда адамның шын досы мен жаны ашыр жақыны білінеді деген ойды білдіред...
Бұл бөлімде достық туралы қазақтың мақал-мәтелдері жинақталған. Олар адал дос пен жалған досты айыру, қиын күнде қолдау көрсету, сенім мен құрметтің маңызын ұрпақтан-ұрпаққа нақыл сөзбен жеткізеді.
Достыққа арналған мақал-мәтелдер адамның мінезін, қарым-қатынас мәдениетін және ортақ мақсатқа жұмылудың құнын түсіндіреді. Мұнда дос таңдаудың жауапкершілігі, татулықтың берекесі, бірлік бар жерде тірлік бар екені сияқты ойлар кеңінен көрініс табады.
Достыққа арналған мақал-мәтелдер адамның мінезін, қарым-қатынас мәдениетін және ортақ мақсатқа жұмылудың құнын түсіндіреді. Мұнда дос таңдаудың жауапкершілігі, татулықтың берекесі, бірлік бар жерде тірлік бар екені сияқты ойлар кеңінен көрініс табады.