Денсаулық, Дерт, Қасірет туралы 152
Денсаулық, дерт, қасірет туралы қазақ мақал-мәтелдері өмірдің қадірін, саулықтың бағасын ұқтырады.
152
Мақал-мәтел
31.7K
Қаралым
208
Орташа
Сұрыптау:
Тер шықпаған аурудан дерт шықпайды.
**Негізгі мағынасы** Тер шықпаған аурудан дерт шықпайды деген сөздің тура мағынасы — адам қимылдап, еңбек етіп, денесін...
Батпандап кірген ауру мысқалдап шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал аурудың бірден пайда болып, бірден кетпейтінін білдіреді. Адам денесіне дерт батпан сияқт...
Қайғы қартайтады,
Қуаныш марқайтады.
Қуаныш марқайтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі күйі денсаулығы мен рухына әсер ететінін аңғартады. Қайғы-қасірет, уайым, мұ...
Балаға пышақ бермесең бір жылар,
Берсең екі жылар.
Берсең екі жылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланың ой-өрісі мен қауіпсіздігін ескеріп, оған орынсыз, қауіпті нәрсе бермеу керек деге...
Ас - адамның арқауы.
**Негізгі мағынасы** «Ас — адамның арқауы» деген мақал адамның өмір сүруі, күш жинауы, еңбек етуі үшін тамақтың аса маңы...
Ауру жүйкені бұзады,
Жүйке ұйқыны бұзады.
Жүйке ұйқыны бұзады.
**Негізгі мағынасы** Ауру адамды әлсіретіп, мазасыз етеді; сол мазасыздық жүйкені тоздырады. Жүйке тозса, адамның тынысы...
Ауру желмен кіріп, термен шығады.
**Негізгі мағынасы** Ауру адамның денесіне жел сияқты оп-оңай еніп кетеді, ал одан құтылу оңай емес: ол тер төгіп еңбек...
Қайғыдан жан шіриді,
Жан ауырса, тән шіриді.
Жан ауырса, тән шіриді.
**Негізгі мағынасы** Қайғы-қасірет адам жанын жүдетіп, ішкі қуатын азайтады. Адам көп уайымға салынса, көңілі түсіп, рух...
Ат қартайса, есекпен достасады,
Ер қартайса, төсекпен достасады.
Ер қартайса, төсекпен достасады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен жылқының қартайғандағы қалпын салыстырып айтады. Тура мағынасы: ат қартайғанда б...
Өлік шыққан үйдің,
Табалдырығында жолбарыс жатады.
Табалдырығында жолбарыс жатады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қаза болған үйдің табалдырығында жолбарыс жатқандай көрінеді. Астарлы...
Басы аманның малы түгел.
**Негізгі мағынасы** «Басы аманның малы түгел» деген мақалдың тура мағынасы — адам тірі, аман болса, оның малы да, дүни...
Мөлдек атып ішкен ас,
Мерт кетірмей тындырмас.
Мерт кетірмей тындырмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — асығып, мөлшерін білмей ішілген ас адамның түбіне жетуі мүмкін. Астарл...
Қартаң тартқан адамның оты азаймақ,
Оты азайса, әр істің бәрі тайғақ.
Оты азайса, әр істің бәрі тайғақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қартайған адамның күш-қуаты біртіндеп кемитінін айтады. Жас кезде адам қайратты, ширақ,...
Жас өсемін деп үмітті,
Жалғыз көбейем деп үмітті,
Жарлы байимын деп үмітті,
Ауру жазылам деп үмітті.
Жалғыз көбейем деп үмітті,
Жарлы байимын деп үмітті,
Ауру жазылам деп үмітті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды үміттен айрылмауға шақырады. Жас адам өсіп, есейемін деп армандайды; жалғыз жан кө...
Он екі мүшең сау болса,
Дәулет емей немене?
Он саусағың сау болса,
Сәулет емей немене?
Дәулет емей немене?
Он саусағың сау болса,
Сәулет емей немене?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ең үлкен байлығы — деннің саулығы екенін айтады. «Он екі мүшең сау болса» дегені...
Ең көп оқылған
Он екі мүшең сау болса,
Қара басың ханмен тең.
Қара басың ханмен тең.
**Негізгі мағынасы** Он екі мүшең сау болса, адамның ең үлкен байлығы — денсаулық екенін білдіреді. Тәні аман, дені бүті...
Жан жарасына уақыт емші.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның көңіліне түскен қайғы, өкініш, күйзеліс сияқты жан жаралары уақыт өте біртіндеп б...
Ауырып тұрдым - аунап тұрдым.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ауырған кезде де еңсесін түсірмей, халін жеңілдетудің амалын іздейтінін білдіреді...
Көзің ауырса , қолыңды тый ,
Ішің ауырса ,аузыңды тый .
Ішің ауырса ,аузыңды тый .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз денсаулығын сақтауды, артық қимыл мен артық ас-ішуден тыйылуды ескертеді. Тура...
Азған денеге ауру үйір.
**Негізгі мағынасы** Азған дене — күтімі кеміп, әлсіреген, титықтаған, саулығы төмендеген адамды білдіреді. Мақалдың тур...
Бұл санатта денсаулық, дерт және қасірет жайлы қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Олар саулықтың ең үлкен байлық екенін, аурудың алдын алудың маңызын, сабыр мен төзімнің адамға күш беретінін қысқа да нұсқа жеткізеді.
Мақал-мәтелдер арқылы халық ем-домға ғана емес, өмір салтына, еңбек пен тазалыққа, көңіл күй мен рухани қуатқа да мән бергені байқалады. Қасірет пен қиындықты бастан өткергенде қайрат жинап, үміт үзбей, жақсылыққа ұмтылуға үндейтін нақылдар осы бөлімнің өзегін құрайды.
Мақал-мәтелдер арқылы халық ем-домға ғана емес, өмір салтына, еңбек пен тазалыққа, көңіл күй мен рухани қуатқа да мән бергені байқалады. Қасірет пен қиындықты бастан өткергенде қайрат жинап, үміт үзбей, жақсылыққа ұмтылуға үндейтін нақылдар осы бөлімнің өзегін құрайды.