Жан жарасына уақыт емші.
«Жан жарасына уақыт емші.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Жақынынан айырылу, сатқындық, үлкен сәтсіздік адамның жанын жаралайды, мұндай жараға дәрі табылмайды. Бірақ мақал уақыттың өзі емші екенін айтады: күн өткен сайын ауыр қайғы жеңілдейді, жара бітеді, адам қайта өмірге оралады. Бұл қайғыны ұмыттырады деген сөз емес: жоғалтқан адам есте қалады, бірақ сағыныш жүректі бұрынғыдай жаншымайды. Мақал қайғылы адамды сабырға, күте білуге шақырады.
Образдар мен теңеулер
«Жан жарасы» — дененің емес, көңілдің жарасы: көз көрмейді, бірақ ауыртады. «Емші» — халық емшісі, сынықшы, тамыршы сияқты емдеуші. Емші жараны бір күнде жазбайды, оны күтеді, таңады, бітуге мұрсат береді. Мақал уақытты осындай шыдамды емшіге теңейді. Дене жарасы мен жан жарасын салыстыру басқа мақалдарда да бар: «Пышақ жарасы бітер, тіл жарасы бітпес».
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақал көбіне көңіл айтқанда, жақынын жоғалтқан немесе қатты ренжіген кісіні жұбатқанда айтылады. Сарыны — жылы, жайлы, жұбату. Қаза жаңа ғана болған сәтте айтудан сақ болған жөн: тым ерте естілсе, қайғыны жеңіл санағандай көрінуі мүмкін. Мысалы, жолдасы қайтыс болғанына жыл толған көршісіне: «Сабыр етіңіз, жан жарасына уақыт емші».
Қолданылу жағдаяттары
— Ауруханада ұзақ жатып, жұмысынан айырылған досына жігіт бәрі біртіндеп орнына келетінін айтып, көңілін көтерді.
— Сүйікті итінен айырылып жылаған немересін атасы құшақтап, осы мақалмен жұбатты.