Ат қартайса, есекпен достасады,
Ер қартайса, төсекпен достасады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам мен жылқының қартайғандағы қалпын салыстырып айтады. Тура мағынасы: ат қартайғанда бұрынғыдай алысқа шаба алмай, жүк көтере алмай, есекке жақын күйге түседі; ер адам қартайғанда күш-қуаты азайып, көп жағдайда тынығып, төсекке жақындайды. Астарлы мағынасы: уақыт өте әркімнің де шамасы кеміп, жастық қайраты бәсеңдейді, сондықтан адам өз жасын, мүмкіндігін, денсаулығын бағалап, өмірдің өтпелі екенін ұмытпауы керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ат» — күш, шапшаңдық, еркіндік белгісі; «есек» — ауырлықты көтеретін, жайбасар тұрмыс символы. Ал «ер» — белсенді, қайратты адам, «төсек» — тынығу, әлсіреу, қарттықтың нышаны. Халық ат пен ерді қатар қойып, өмірдегі қуат пен әлсіздік, жастық пен кәрілікті өте ықшам, бірақ әсерлі суреттеген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал денсаулықты күту, жастық шақта еңбек етіп, бірақ шамадан тыс шаршап-шалдықпау керек екенін еске салу үшін айтылады. Мысалы, көп жыл тынымсыз жұмыс істеп, күтінбеген адам кейін жүріп-тұруы қиындап қалса, үлкендер: «Денсаулықтың қадірін жас кезде біл» деп осы мақалдың мәнін еске салады.
Er qartaısa, tósekpen dostasady.