Тер шықпаған аурудан дерт шықпайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Тер шықпаған аурудан дерт шықпайды деген сөздің тура мағынасы — адам қимылдап, еңбек етіп, денесін шынықтырса, сырқатқа бой алдырмайды. Астарлы мағынасы — жалқаулық пен қимылсыздық адамды әлсіретеді, ал еңбек пен қозғалыс денсаулықты сақтайды. Қазақ танымында тер — тек маңдай тері емес, дененің қозғалысы мен тіршіліктің белгісі. Сондықтан бұл мақал адамды әрекетке, сергектікке, шыдамдылыққа үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы “тер” — еңбек пен қимылдың, тірі белсенділіктің белгісі. “Ауру” мен “дерт” сөздері денсаулықтың төмендеуін ғана емес, жалқаулықтан туатын әлсіздік пен берекесіздікті де меңзейді. Яғни, дене еңбегі бар жерде қуат артады, ал қимыл азайса, адам тез әлсірейді деген ой берілген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, күні бойы компьютер алдында отырып, қимылдамайтын адам тез шаршап, белі ауырып, әлсіздік сезінуі мүмкін. Ал күн сайын серуендеу, жаттығу жасау, таза ауада жүру денені сергітіп, саулықты сақтайды. Сондықтан мақал денсаулық үшін қозғалыстың қажет екенін еске салады.