Ерлік, батырлық туралы 287
Батылдық туралы мақал-мәтелдер ерлік, қайсарлық пен намысты дәріптеп, қиындықта тайсалмауға үндейді.
287
Мақал-мәтел
60.2K
Қаралым
209
Орташа
Сұрыптау:
Ылдисыз өр болмайды,
Қапысын таппас ер болмайды.
Қапысын таппас ер болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірде бәрі бірқалыпты, оңай жолмен болмайтынын аңғартады. «Ылдисыз өр болмайды» дегені —...
Жарақты күні жау жолықпайды,
Жайлы күні қонақ келмейді.
Жайлы күні қонақ келмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сақтық пен дайындықтың мәнін білдіреді. Адам қауіпке алдын ала қамданып, жарағын сайлап,...
Батыр өлсе, аты қалады,
Үргелек өлсе, артында несі қалады?
Үргелек өлсе, артында несі қалады?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — батыр адам өлсе де, оның аты мен жақсы ісі халық жадында сақталады. А...
Ер кешуде, нар көшуде сыналады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам да, түйе де ұзақ жолда, ауыр көште сыналады. Астарлы мағынасы — е...
Өлі бураның басынан тірі атан қорықпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: өліп қалған бураның басынан тірі атан қорықпайды. Астарлы мағынасы: күш...
Алыстан шабынған батырдың күші қайтар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — батыр ұзаққа созылған жорықта, алыстан шауып келгенде, шаршап-шалдығып...
Тәуекел ел сақтар.
**Негізгі мағынасы** Тәуекел ету — батыл қадам жасау, қорықпай әрекетке көшу деген сөз. Бұл мақалдың тура мағынасы: елді...
Қорықсаң, құның болмайды,
Жауды жеңбей, тыным болмайды.
Жауды жеңбей, тыным болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қорқақ адамға қадір де, бедел де қонбайды; ал жауды жеңбей, тыныштыққа...
Таяқты жауға темір қалқан дайында .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды қауіп-қатерге алдын ала дайын болуға шақырады. Тура мағынасында жауға қарсы соғысқ...
Бәйге ат мүсінін жасырады.
**Негізгі мағынасы** Бәйгеге шауып жүрген аттың шын күш-қайраты мен жарамдылығы сырт көзге бірден білінбеуі мүмкін. Сырт...
Қару күшті емес,
Қару ұстаған күшті.
Қару ұстаған күшті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қарудың өзі емес, оны ұстаған адамның күші маңызды. Астарлы мағынасы —...
Ерлік өлім - өлмейтін өмір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер адамның, батырдың ел үшін, ар үшін, әділдік үшін жасаған ерлігі өлсе де, аты мен ісі х...
Қашпай қорқайын ба?
**Негізгі мағынасы** «Қашпай қорқайын ба?» деген мақалдың тура мағынасы — адам қауіптен қашпаса, қорқуы да заңды деген...
Әл керек, айбар керек,
Әлсіз айбар неге керек?
Әлсіз айбар неге керек?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адамның күші болмаса, сыртына шығарған айбыны да бос сөз. Астарлы мағы...
Намысы бар жігіттің
нар күші бар;
Намысы жоқ жігіттің
қай күші бар?
нар күші бар;
Намысы жоқ жігіттің
қай күші бар?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіттің шын қадірі оның намысымен өлшенетінін айтады. Намыс — адамды алға жетелейтін ру...
Ең көп оқылған
Ит - тойған жеріне,
Ер жігіт - туған жеріне.
Ер жігіт - туған жеріне.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның табиғаты мен ер жігіттің елге, жерге деген сүйіспеншілігін салыстырады. Ит тойған...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Аттан аттың несі артық?
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқыны да, ер азаматты да салыстыра отырып, олардың ең басты қадірі неде екенін көрсетед...
Қайрат деген қыран бар,
Қайғыға тізгін бермейтін.
Қайғы дейтін жылан бар,
Өзекті жағып өртейтін.
Қайғыға тізгін бермейтін.
Қайғы дейтін жылан бар,
Өзекті жағып өртейтін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қайрат пен сабырдың қаншалықты керек екенін меңзейді. Тура мағынасында қайрат — қы...
Батыр туса - ел ырысы,
Жаңбыр жауса - жер ырысы.
Жаңбыр жауса - жер ырысы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, батыр дүниеге келсе, елге қуаныш пен қорған болады; жаңбыр жаус...
«Батылдық туралы» мақал-мәтелдер қазақтың ерлікке, намысқа, тәуекелге деген көзқарасын жинақтайды. Бұл нақыл сөздер жауынгерлік рухты ғана емес, күнделікті өмірде әділдікті қорғау, жауапкершілік алу, қорқынышты жеңу сияқты қасиеттерді де дәріптейді.
Категориядағы мақалдар жас ұрпақты қайсар болуға, қиын сәтте тайсалмай шешім қабылдауға, ел мен отбасы алдындағы парызды ұмытпауға тәрбиелейді. Батыл адамның беделі, қорқақтықтың салдары, намыс пен ар-ожданның бағасы қысқа да нұсқа сөзбен терең жеткізіледі.
Категориядағы мақалдар жас ұрпақты қайсар болуға, қиын сәтте тайсалмай шешім қабылдауға, ел мен отбасы алдындағы парызды ұмытпауға тәрбиелейді. Батыл адамның беделі, қорқақтықтың салдары, намыс пен ар-ожданның бағасы қысқа да нұсқа сөзбен терең жеткізіледі.