Қашпай қорқайын ба?
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Қашпай қорқайын ба?» деген мақалдың тура мағынасы — адам қауіптен қашпаса, қорқуы да заңды деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы бұдан терең: кейде адамға алдағы қиындық, қауіп немесе белгісіз жағдайдан имену табиғи құбылыс. Бірақ бұл қорқыныштың өзі әрекетсіздікке себеп болмауы керек. Мақал адамды сақ болуға, бірақ орынсыз үрейге берілмеуге үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қашу» — қауіптен сырт айналу, жалтару; «қорқу» — жүректегі үрей мен сенімсіздік. Халық бұл тіркес арқылы адам мінезіндегі екі күйді қатар көрсетеді: бір жағынан сақтану, екінші жағынан тайсақтау. Яғни қорқыныш тек сезім емес, ол адамның қимылына да әсер ететін күш ретінде бейнеленген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды қиын тапсырма, жаңа орта немесе жауапты іс алдында қолдануға болады. Мысалы, жас маман үлкен жиналыста сөйлеуден именсе, өз-өзіне: «Қашпай қорқайын ба?» деп, қорқынышты мойындап, соған қарамастан әрекет етуге шешім қабылдайды. Бұл сөз батылдыққа емес, ең алдымен шынайылыққа үйретеді: қорқу — ұят емес, ал қашып кету — әлсіздік болуы мүмкін.