Ерлік, батырлық туралы 287
Батылдық туралы мақал-мәтелдер ерлік, қайсарлық пен намысты дәріптеп, қиындықта тайсалмауға үндейді.
287
Мақал-мәтел
45.9K
Қаралым
159
Орташа
Сұрыптау:
Дау - айтыс, барымта - қайтыс.
**Негізгі мағынасы** Дау мен тартыс адамды тоқтамға жеткізбей, тоздырады; ал барымта сияқты өрескел іс тіпті адам өлімін...
Жауға қойыңды қалдырсаң да,
Сойылыңды қалдырма.
Сойылыңды қалдырма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жау келгенде малды аман сақтап қалу мүмкін болмаса да, қорғанатын қаруы...
Жауды көрсе, ердің жүзі қызарар ,
Жауға кірсе, жердің жүзі қызарар.
Жауға кірсе, жердің жүзі қызарар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің намысы мен жауапкершілігін суреттейді. Тура мағынасында, жауды көргенде ердің...
Мың жабыға - бір тұлпар,
Мың үйрекке - бір сұңқар,
Мың қарғаға - бір кесек.
Мың үйрекке - бір сұңқар,
Мың қарғаға - бір кесек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көптің ішінде сапалы, дара, шын мықтының аз болатынын айтады. Тура мағынасында мың жабыны...
Қыран күнге қараса да, кірпігін қақпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қыран құс күнге тік қараса да, көзін сығымдап, кірпігін қақпайды деге...
Қорқақты қуа берсең, батыр болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қорқақ адамды үнемі қыспаққа алып, қуалай берсең, ол ақыры жанын сақта...
Аударыспақ ойнаса,
Аздың арты қылпылдар.
Бөрік алыспақ ойнаса,
Таздың арты қылпылдар.
Аздың арты қылпылдар.
Бөрік алыспақ ойнаса,
Таздың арты қылпылдар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел ойынның өзі ғана емес, оның салдары да болатынын ескертеді. Аударыспақ пен бөрік ал...
Ат үріккен жерінен,
Жігіт қорыққан жерінен шеттейді.
Жігіт қорыққан жерінен шеттейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ат қорыққан, үріккен жеріне қайта жақындамай, одан аулақ жүреді. Астарл...
Тәуекел дария кештіреді.
**Негізгі мағынасы** Тәуекел еткен адам көп қиындықты жеңіп, көздеген мақсатына жете алады деген ой айтылады. Тура мағын...
Белдескеннің белін сындырар,
Тірескеннің тізесін бүктірер.
Тірескеннің тізесін бүктірер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қайсарлық пен бәсекеде алға шығып, қарсы тұрғанды жеңе білетін күшті, жігерлі адамды сипа...
Қорқақ күнде өледі,
Жолдастары күнде көмеді.
Жолдастары күнде көмеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қорқақ адамның өмірі тыныш көрінгенімен, ішкі күйзеліс пен үрейден азап шегетінін аңғарт...
Не ер болып шық,
Не жер болып шық.
Не жер болып шық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды екіұдай күйде қалмай, батыл шешімге келуге үндейді. Тура мағынасында «не ер болып...
Бай тоқ болмас,
Батыр аш болмас.
Батыр аш болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, бай адамның қолында мал-мүлік көп болса да, ол ешқашан толық то...
Жора-жолдас не керек,
Жауға бірге шаппаса?
Арғымақ мініп не керек,
Жабыдан озып, артпаса?
Жауға бірге шаппаса?
Арғымақ мініп не керек,
Жабыдан озып, артпаса?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал нағыз жолдастың, серіктің қадірі қиын сәтте білінетінін айтады. Тек қасында жүргені емес,...
Құлан ату менің не теңім, киік атпай,
Киік ату менің не теңім, үйде жатпай.
Киік ату менің не теңім, үйде жатпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аңшының құлан не киік ататындай қуаты, ерлігі, мүмкіндігі бола тұра, ү...
Ең көп оқылған
Ит - тойған жеріне,
Ер жігіт - туған жеріне.
Ер жігіт - туған жеріне.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның табиғаты мен ер жігіттің елге, жерге деген сүйіспеншілігін салыстырады. Ит тойған...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Аттан аттың несі артық?
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқыны да, ер азаматты да салыстыра отырып, олардың ең басты қадірі неде екенін көрсетед...
Қайрат деген қыран бар,
Қайғыға тізгін бермейтін.
Қайғы дейтін жылан бар,
Өзекті жағып өртейтін.
Қайғыға тізгін бермейтін.
Қайғы дейтін жылан бар,
Өзекті жағып өртейтін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қайрат пен сабырдың қаншалықты керек екенін меңзейді. Тура мағынасында қайрат — қы...
Аққу құсқа оқ тисе,
Қанатын суға тигізбес.
Айтулы ерге оқ тисе,
Қиналғанын білдірмес.
Қанатын суға тигізбес.
Айтулы ерге оқ тисе,
Қиналғанын білдірмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер адамның қайсарлығын, намысын және төзімін сипаттайды. Аққу жараланса да, қанатын суға...
«Батылдық туралы» мақал-мәтелдер қазақтың ерлікке, намысқа, тәуекелге деген көзқарасын жинақтайды. Бұл нақыл сөздер жауынгерлік рухты ғана емес, күнделікті өмірде әділдікті қорғау, жауапкершілік алу, қорқынышты жеңу сияқты қасиеттерді де дәріптейді.
Категориядағы мақалдар жас ұрпақты қайсар болуға, қиын сәтте тайсалмай шешім қабылдауға, ел мен отбасы алдындағы парызды ұмытпауға тәрбиелейді. Батыл адамның беделі, қорқақтықтың салдары, намыс пен ар-ожданның бағасы қысқа да нұсқа сөзбен терең жеткізіледі.
Категориядағы мақалдар жас ұрпақты қайсар болуға, қиын сәтте тайсалмай шешім қабылдауға, ел мен отбасы алдындағы парызды ұмытпауға тәрбиелейді. Батыл адамның беделі, қорқақтықтың салдары, намыс пен ар-ожданның бағасы қысқа да нұсқа сөзбен терең жеткізіледі.