Ерлік, батырлық туралы 287
Батылдық туралы мақал-мәтелдер ерлік, қайсарлық пен намысты дәріптеп, қиындықта тайсалмауға үндейді.
287
Мақал-мәтел
60.2K
Қаралым
209
Орташа
Сұрыптау:
Ала жібін алмасам,
Даудың менде несі бар?
Ел шетіне қонбасам,
Жаудың менде несі бар?
Даудың менде несі бар?
Ел шетіне қонбасам,
Жаудың менде несі бар?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адалдық пен жауапкершілікті жоғары қояды. «Ала жібін алмасам» дегені — біреудің ақысын же...
Арыстанда бір жігіттің күші,
Қырық жігіттің жүрегі бар.
Қырық жігіттің жүрегі бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал батырлық пен қайсарлықты дәріптейді. Тура мағынасында арыстандай айбарлы, бір өзі-ақ алпы...
Арыстан болсаң жау үшін,
Түлкідей болсын әдісің.
Түлкідей болсын әдісің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қайсар да батыл болуды, бірақ кез келген іске тек күшпен емес, ақылмен де кірісуді...
Белдескеннің белін сындырар,
Тірескеннің тізесін бүктірер.
Тірескеннің тізесін бүктірер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қайсарлық пен бәсекеде алға шығып, қарсы тұрғанды жеңе білетін күшті, жігерлі адамды сипа...
Жігітке ерлік те оңай, билік те оңай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіттің мінезі берік, жүрегі қайратты болса, қандай да бір қиын іс те, жауапты іс те оға...
Жолы шаң, қолы қан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жолында талай қиындық, күрес, бейнет болғанын білдіреді. Тура мағынада «жолы шаң»...
Ер жігітке өлім бар да, қорлық жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер азаматтың өмірінде қауіп-қатер, сынақ, тіпті өлім де болуы мүмкін екенін айтады. Бірақ...
Тәуекел тау бұзады.
**Негізгі мағынасы** Тәуекел ету — батыл қадам жасап, қиын істен қорықпау деген сөз. Мақалдың тура мағынасы: адам үлкен...
Құлан ату менің не теңім, киік атпай,
Киік ату менің не теңім, үйде жатпай.
Киік ату менің не теңім, үйде жатпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аңшының құлан не киік ататындай қуаты, ерлігі, мүмкіндігі бола тұра, ү...
Өршіл рухтан өлмес батыр туады.
**Негізгі мағынасы** Өршіл рухы бар адамнан нағыз батыр, қайсар тұлға қалыптасады. Мұнда тура мағынада батырдың ерлігі а...
Ердің ері - егеудің сынығы.
**Негізгі мағынасы** «Ердің ері - егеудің сынығы» деген мақал өте ерекше, оқыс адамды білдіреді. Тура мағынасында егеуд...
Мың жабыға - бір тұлпар,
Мың үйрекке - бір сұңқар,
Мың қарғаға - бір кесек.
Мың үйрекке - бір сұңқар,
Мың қарғаға - бір кесек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көптің ішінде сапалы, дара, шын мықтының аз болатынын айтады. Тура мағынасында мың жабыны...
Қорқақ күнде өледі,
Жолдастары күнде көмеді.
Жолдастары күнде көмеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қорқақ адамның өмірі тыныш көрінгенімен, ішкі күйзеліс пен үрейден азап шегетінін аңғарт...
Арыстанды арыстандай жігіт алар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің еңсесін, қайратын, батылдығын жоғары қояды. Тура мағынасында арыстанды тек ар...
Дау - айтыс, барымта - қайтыс.
**Негізгі мағынасы** Дау мен тартыс адамды тоқтамға жеткізбей, тоздырады; ал барымта сияқты өрескел іс тіпті адам өлімін...
Ең көп оқылған
Ит - тойған жеріне,
Ер жігіт - туған жеріне.
Ер жігіт - туған жеріне.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның табиғаты мен ер жігіттің елге, жерге деген сүйіспеншілігін салыстырады. Ит тойған...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Аттан аттың несі артық?
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқыны да, ер азаматты да салыстыра отырып, олардың ең басты қадірі неде екенін көрсетед...
Қайрат деген қыран бар,
Қайғыға тізгін бермейтін.
Қайғы дейтін жылан бар,
Өзекті жағып өртейтін.
Қайғыға тізгін бермейтін.
Қайғы дейтін жылан бар,
Өзекті жағып өртейтін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қайрат пен сабырдың қаншалықты керек екенін меңзейді. Тура мағынасында қайрат — қы...
Батыр туса - ел ырысы,
Жаңбыр жауса - жер ырысы.
Жаңбыр жауса - жер ырысы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, батыр дүниеге келсе, елге қуаныш пен қорған болады; жаңбыр жаус...
«Батылдық туралы» мақал-мәтелдер қазақтың ерлікке, намысқа, тәуекелге деген көзқарасын жинақтайды. Бұл нақыл сөздер жауынгерлік рухты ғана емес, күнделікті өмірде әділдікті қорғау, жауапкершілік алу, қорқынышты жеңу сияқты қасиеттерді де дәріптейді.
Категориядағы мақалдар жас ұрпақты қайсар болуға, қиын сәтте тайсалмай шешім қабылдауға, ел мен отбасы алдындағы парызды ұмытпауға тәрбиелейді. Батыл адамның беделі, қорқақтықтың салдары, намыс пен ар-ожданның бағасы қысқа да нұсқа сөзбен терең жеткізіледі.
Категориядағы мақалдар жас ұрпақты қайсар болуға, қиын сәтте тайсалмай шешім қабылдауға, ел мен отбасы алдындағы парызды ұмытпауға тәрбиелейді. Батыл адамның беделі, қорқақтықтың салдары, намыс пен ар-ожданның бағасы қысқа да нұсқа сөзбен терең жеткізіледі.