Азамат, жігіт, ер туралы 498
Азамат, жігіт, ер туралы мақал-мәтелдер ерлік, намыс, мінез бен жауапкершілік жайын түйіндейді.
498
Мақал-мәтел
95.6K
Қаралым
191
Орташа
Сұрыптау:
Құс патшасы - бүркіт,
Аң патшасы - арыстан.
Аң патшасы - арыстан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр нәрсенің өз ішінде ең озығы, ең айбыны, ең мәртебелісі болатынын білдіреді. Тура мағын...
Азамат қолымен істегенін мойынымен көтереді
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам өз қолымен істеген ісінің салмағын да, жауапкершілігін де өзі көт...
Нар жолына шөгер,
Ер жөніне көнер.
Ер жөніне көнер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — нарды жол үстінде шөктіріп, тоқтату; ал ер адамды өз жөнінен тайдыру,...
Жаман еркек қайғылы,
Өз отының басында.
Жақсы еркек қайғылы,
Отанының басында.
Өз отының басында.
Жақсы еркек қайғылы,
Отанының басында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер азаматтың қадірі мен жауапкершілігін салыстырып көрсетеді. Жаман еркек өз қамын ғана о...
Керуен көркі - нармен,
Батыр керкі - армен.
Батыр керкі - армен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: керуеннің сәні мен салмағы нар түйемен көрінеді, ал батырдың шын көркі...
Батырмен ұрыспа, бекпен тұрыспа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — батыр адаммен жаға жыртыспа, ел басқарған бекпен қырқыспа деген ескерт...
Арыстанға темір шынжыр ар емес.
**Негізгі мағынасы** Арыстанға темір шынжыр ар емес деген мақалдың тура мағынасы — аса күшті, айбынды аңды қарапайым шы...
Ойнаса баласы,
Шындаса әкесі жығады.
Шындаса әкесі жығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жас бала ойнап-күліп, алыса бастағанда, әкесі шын күшін көрсетсе, оны о...
Ерден ердің қаупі бар.
**Негізгі мағынасы** «Ерден ердің қаупі бар» деген мақал батыл, намысты, қайсар адаммен бетпе-бет келгенде сақ болу кер...
Жалғыз жігіт жарымас.
**Негізгі мағынасы** Жалғыз жүрген адам, қанша қайратты болса да, үлкен істі толық еңсере алмайды деген ой айтылады. Мұн...
Еркек қозы - құрбандық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — еркек қозы құрбандыққа жарайтын мал деген ұғым. Астарлы мағынасы — ер...
Алмауыттан ат мінсең,
Жақын болар алысың.
Әдепті, арлы жар сүйсең,
Оңғарылар бар ісің.
Жақын болар алысың.
Әдепті, арлы жар сүйсең,
Оңғарылар бар ісің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы таңдау адамның өміріне тікелей әсер ететінін айтады. Тура мағынасында, жақсы атқа м...
Жалаң аттың жалымен,
Жалаң қылыш жүзімен.
Жалаң қылыш жүзімен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын-қыстау, қауіпті жағдайда адам қолда бардың бәріне сүйеніп, тез әрі батыл әрекет етуі...
Намысы бар жігіттің
нар күші бар;
Намысы жоқ жігіттің
қай күші бар?
нар күші бар;
Намысы жоқ жігіттің
қай күші бар?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіттің шын қадірі оның намысымен өлшенетінін айтады. Намыс — адамды алға жетелейтін ру...
Баталы батыр арымас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — батыр адамға берілген бата оның жолын ашып, беделін түсірмейді, керісі...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Аттан аттың несі артық?
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқыны да, ер азаматты да салыстыра отырып, олардың ең басты қадірі неде екенін көрсетед...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер азаматтың болмысы, жігіттің әдебі мен ердің ерлігі туралы халық даналығын жинақтайды. Онда намыс, ар-ождан, батылдық, сөзге беріктік, елге қызмет ету секілді қасиеттер дәріптеледі.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.