Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
478.9K
Қаралым
310
Орташа
Сұрыптау:
Жақсыдан жаман туса,
Емі табылмас.
Жаманнан жақсы туса,
Теңі табылмас.
Емі табылмас.
Жаманнан жақсы туса,
Теңі табылмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қадірі тек шыққан тегіне емес, өз болмысы мен тәрбиесіне байланысты екенін аңғарт...
Иттің бәрі тазы емес,
Еттің бәрі қазы емес.
Еттің бәрі қазы емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: иттің бәрі тазы тұқымы емес, еттің бәрі қазы болмайды. Астарлы мағынасы...
Заманадан қорлық көрсең ,
Зұлымды аға дерсің.
Зұлымды аға дерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам замандасынан, яғни өз дәуіріндегі адамдардан қысым, қорлық көрсе,...
Жақсыға сұқтан, жаманнан сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға кімнен үлгі алып, кімнен бой тарту керегін үйретеді. Тура мағынасында: жақсы адамғ...
Көп ойласаң дана боласың,
Көп ойнасаң бала боласың.
Көп ойнасаң бала боласың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды ойлануға, салмақты болуға үндейді. Көп ойлаған кісі істің мәнін аңғарып, ұсақ-түйе...
Таз тазға күлер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — таз адам таз адамға күледі. Астарлы мағынасы — өзінде де сондай кемшіл...
Біреуге бата, біреуге қате тиеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір оқиға, бір әрекет немесе бір сөз әр адамға әртүрлі әсер етеді: бір...
Кемтар болсаң,
Жоқ нәрсе де бар болар.
Менмен болсаң,
Бар нөрсе де жоқ болар.
Жоқ нәрсе де бар болар.
Менмен болсаң,
Бар нөрсе де жоқ болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі қалпын, мінезін аса терең бағалайды. Бір жағынан, кемтар, яғни мүмкіндігі ше...
Айлас қатын мұңдас.
**Негізгі мағынасы** «Айлас қатын мұңдас» деген мақал сырттай қарағанда әйелдің айлакер, пысық болатынын меңзейді. Алайд...
Ақымақтың айтқаны келмейді,
Сандырағы келеді.
Сандырағы келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақымақ адамның сөзі шындыққа, жүйелі ойға негізделмейтінін білдіреді. Оның айтқаны көбіне...
Көзсіз көбелек
Екі дүние бір қадам.
Екі дүние бір қадам.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал асығыстық пен ойсыз әрекеттің қауіпті екенін меңзейді. «Көзсіз көбелек» — жолын білмей, ж...
Қорқаққа құбыжық көп.
**Негізгі мағынасы** Қорқақ адамға қауіптің өзі емес, қиялдағы қатер де үлкен болып көрінеді. Бұл мақал тура мағынасында...
Көрік үйленгенше,
Ақыл өле-өлгенше.
Ақыл өле-өлгенше.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы көрік пен жас сұлулықтың уақытша екенін, ал ақыл мен парасаттың адаммен бірге өмір...
Жақсыға жанас, жаманнан адас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы адамға жақында, жаман кісіден аулақ жүр деген ой. Астарлы мағын...
Тоқтай біл, тауып айтқан мерген сөзге,
Демесін: «Сөз өте ме көргенсізге? »
Демесін: «Сөз өте ме көргенсізге? »
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзді орнымен, мөлшермен айту керегін ескертеді. Адам кейде ақиқатты да шектен шығып, дөр...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.