Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
348.7K
Қаралым
226
Орташа
Сұрыптау:
Ашу асыққанда ақыл басу айтар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ашуға ерік берген сәтінде тез шешім қабылдамау керегін айтады. Тура мағынасында а...
Таз тазға күлер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — таз адам таз адамға күледі. Астарлы мағынасы — өзінде де сондай кемшіл...
Тіл жүйрік емес, шын жүйрік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тілдің өзі шапшаң ат сияқты жүйрік емес. Астарлы мағынасы — сөздің бәр...
Қыркың бір төбе,
Мыркың - бір төбе.
Мыркың - бір төбе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның немесе бір топтың ішіндегі көптің бір бөлігі мен дара, ерекше бір мүшесін салысты...
Көлмін деп мақтанасың,
Суыңда бір балық жоқ.
Суыңда бір балық жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бос мақтанның мәнсіз екенін білдіреді. Адам өзінде, қолында немесе ісінде ешқандай нақты...
Қамысты жаққанмен шоғы болмас,
Көк суды ішкенмен тоғы болмас.
Көк суды ішкенмен тоғы болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай бір нәрсені істегенмен, оның шын мәніне жетпесең, нәтиже болмайтынын білдіреді....
Кәрі - қалтаң, жас - жалтаң.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жасына қарай мінезі мен тәжірибесін салыстырады. «Кәрі» — өмір көрген, сақ, үнемш...
Ашу тасады, ақыл басады.
**Негізгі мағынасы** Адам ашуға ерік берсе, ол тасып, ойды тұмшалап, дұрыс шешім қабылдатпайды. Ал ақыл үстем болса, ад...
Керең адамның аузына қарар,
Соқыр адамның дауысын тыңдар.
Соқыр адамның дауысын тыңдар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір нәрсені толық білмей, теріс жолмен қорытынды жасауын әжуа етеді. Тура мағынас...
Маңдайы тайқыдан,
Көкірегі қайқыдан,
Еріні түріктен,
Ауызы бүріктен,
Көзі көктен,
Сылтауы көптен сақтан.
Көкірегі қайқыдан,
Еріні түріктен,
Ауызы бүріктен,
Көзі көктен,
Сылтауы көптен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда адамды сыртқы кескінінен гөрі ішкі мінезі мен ісіне қарап бағалау керек деген ой бар. М...
Тышқан ініне кіре алмай жүріп,
Құйрығына қалжауыр байлар.
Құйрығына қалжауыр байлар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өз шамасын білмей, қолынан келмейтін іске ұрынатын адамды әжуалайды. Тура мағынада тышқан...
Көмекейің қышыса,
Асаудың бір жолын тап.
Асаудың бір жолын тап.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзге әуес, тілі шыдамай тұратын адамға қарата айтылады. Тура мағынасында — «сөйлегің кел...
Қарны ашқан кәрі дауын даулайды.
**Негізгі мағынасы** Қарны аш адам аштықтың азабынан ойы бұзылып, ұсақ-түйекке де ашуланғыш келеді. Мақал тура мағынасын...
Су түбінде ақбалық,
Аузыма сал балық.
Аузыма сал балық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуден дайын нәрсе күтуді, еңбек етпей олжаға кенелуді аңсауды білдіреді. Тура мағынасы...
Адам баласы үрген мес секілді,
Аузын ашсаң, босап қоя береді.
Аузын ашсаң, босап қоя береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам баласының ішкі сырын, күш-қуаты мен сабырын сақтай білуін астарлап жеткізеді. Тура м...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.