Ақша, байлық туралы 409
Ақша, алтын, қарыз туралы мақал-мәтелдер байлықтың қадірін, еңбектің өтеуін, қарыздың салмағын ұқтырады.
409
Мақал-мәтел
126.2K
Қаралым
308
Орташа
Сұрыптау:
Жаңа байдан қалтаң қалмайды,
Ескі байдан талтаң қалмайды.
Ескі байдан талтаң қалмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жаңа бай жомарт көрініп, келген адамға қол ұшын созғандай болады, ал ес...
Қолы қысқаның жолы қысқа.
**Негізгі мағынасы** Қолы қысқа адам — малы, ақшасы, мүмкіндігі аз жан деген тура мағына береді. Астарлы мағынасы бойынш...
Ар сатып ырыс жинама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға ар-намысын, ұятын, адамдық қадірін дүние мен пайдаға айырбастамауды ескертеді. Тур...
Түйе сойып, ешкі сойғаннан дәметеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір адам түйе сойып тұрып, одан ешкі сойғандай ғана пайда күтеді. Аст...
Басы аман , малы түгілдің Құдаймен ісі жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ең алдымен жан амандығын, тыныштығын ойлайтынын білдіреді. Тура мағынасында: басы...
Қалтаң құр болса, молда саңырау.
**Негізгі мағынасы** Қалтаңда ақша болмаса, сөзің өтпейді деген астар бар. Яғни адамда қаражат, сыйлық не пайда жоқ кезд...
Алдың - ұттың, саттың - жұттың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсені алдың болсаң — пайда таптың, ал саттың болсаң — жұтқа ұшыр...
Азды көпке қосқанның арманы жоқ.
**Негізгі мағынасы** Азды көпке қосқанның арманы жоқ деген мақал азды — аз мүмкіндікті, шағын табысты, ал көпті — молшыл...
Алып алты, жеп жеті болмайды.
**Негізгі мағынасы** «Алып алты, жеп жеті болмайды» деген мақал адамның қолындағысын орынсыз шашпау, артық қомағайлыққа...
Үш рет жұтаған байда,
Үш рет шабылған ханда қазына қалмайды.
Үш рет шабылған ханда қазына қалмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: байдың мал-мүлкі үш рет талауға түссе, ханның қазынасы үш рет шабылса,...
Жарлы кісі бай болса,
Көтін қоюға жер таппайды.
Бай кісі жарлы болса,
Бетін қоюға жер таппайды.
Көтін қоюға жер таппайды.
Бай кісі жарлы болса,
Бетін қоюға жер таппайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өміріндегі байлық пен жоқшылықтың өткінші екенін аңғартады. Бүгінгі бай ертең жарлы,...
Көмбені не көрген, не көмген алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: көмбені, яғни жерге жасырылған қазынаны, оны көзбен көрген адам немесе...
Тамақ - байдан , ажал - Алладан .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның тамағы, несібесі байдан, яғни дәулетті, жағдайлы кісіден келед...
Таутанын тастап барыс ат,
Жаға болар ішікке.
Жаға болар ішікке.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — құнды таутан терісін тастап жіберіп, одан жаға болатын ішік тігуге бол...
Йесізге ие көп.
**Негізгі мағынасы** «Йесізге ие көп» деген мақалдың тура мағынасы — иесі жоқ нәрсеге иелік еткісі келетін адам көп бол...
Ең көп оқылған
Жаман атқа жал бітсе,
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінезді, сараң, менмен адамға дәулет қонса да, одан игілік күтудің қиын екенін біл...
Көңілі пасық ерде дәулет болмас.
**Негізгі мағынасы** Көңілі тар, іштар, пасық адам қанша бай болса да, оның дәулеті береке әкелмейді. Себебі дәулеттің ш...
Бай мен бай құда болса,
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал құдалықтың қоғамдағы әлеуметтік теңдікке де, тұрмыстық айырмашылыққа да тәуелді болатынын...
Жаманнан жарты аяқ ас қалады.
**Негізгі мағынасы** Жаман адамнан не пайда, не береке шықпайды деген ой айтылады. Тура мағынада: жаман, сараң не пейілі...
Тамыры берген түйеден ,
Тәңір берген тоқты артық.
Тәңір берген тоқты артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреуден сыйға не мұраға келген үлкен мал болғанмен, Алланың нәсіп етке...
Бұл бөлімде ақша, алтын және қарыз жайлы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Халық даналығы байлықтың өлшемі тек теңге емес, адал еңбек, абырой, үнем мен жауапкершілік екенін астарлап жеткізеді. Ақшаға мастанбау, табысты дұрыс жұмсау, несібе мен ризыққа шүкір ету секілді ойлар жиі айтылады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.