Ағайын туралы 252
Ағайын туралы мақал-мәтелдер туыстықтың қадірін, бірліктің күшін, сыйластық пен татулықты дәріптейді.
252
Мақал-мәтел
69.4K
Қаралым
275
Орташа
Сұрыптау:
Қызың - далаң,
Ұлың - панаң.
Ұлың - панаң.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз бала мен ұл баланың отбасындағы орнын салыстырып айтқан. Тура мағынасында, қыз — өсіп...
Балалығың ұстаса, нағашыңа бар,
Жігіттікті сағынсаң, қайныңа бар.
Жігіттікті сағынсаң, қайныңа бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жас шағындағы еркелігін, аңғал көңілін, кейде бала мінезге қайта оралатын сәтін ш...
Атадан баланын, ойы өзге.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір әулетте туған ата мен баланың ойы бірдей болмайды, әр буынның көзқ...
Жиен келді дегенше, жеті бөрі келді де.
**Негізгі мағынасы** «Жиен келді дегенше, жеті бөрі келді де» деген мақал жиеннің нағашы жұртқа еркелігі мен салмағын б...
Бабадан асқан әз бар ма,
Батадан асқан сөз бар ма?!
Батадан асқан сөз бар ма?!
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-баба аманаты мен батаның қадірін жоғары қояды. «Бабадан асқан әз бар ма» дегені — ата...
Бір ауылда мың туысқан болғанша,
Әр ауылда бір туысқан болсын.
Әр ауылда бір туысқан болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір ауылдың ішінде көп туысың болғанынан гөрі, әр ауылда бір-бір жақын...
Ағайыннан жат жақсы,
Сыйласа алса.
Арғымақтан жабы жақсы,
Шаба алса.
Сыйласа алса.
Арғымақтан жабы жақсы,
Шаба алса.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: кейде өз туысыңнан да, қымбат көрінген арғымақтан да өз міндетін дұрыс...
Тумаң бар, туысқандай болмайды,
Тұрман бар, құйысқандай болмайды.
Тұрман бар, құйысқандай болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстықтың, жақындықтың орны бөлек екенін айтады. Адамның жанында жүрген таныс, көрші не...
Туған мен туған табысады,
Тумағанға пәле жабысады.
Тумағанға пәле жабысады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір-біріне туған-туыс адамдар оңай тіл табысады, аралары жақын болады....
Ағаға ықылас - іні парызы.
**Негізгі мағынасы** Ағаға ықылас көрсету — іні үшін міндет, парыз. Бұл мақал үлкенді құрметтеу, жасы үлкен адамға ізет...
Жиен мыңнан, күйеу жүзден үлкен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы жоққа жуық, ал астарлы мәні өте терең. Қазақ ұғымында жиен де, күйеу де...
Татарға тілмәш керек емес.
**Негізгі мағынасы** «Татарға тілмәш керек емес» деген мақал тура мағынасында татар халқы өзара сөйлескенде аудармашысы...
Ағасы өлсе - оң қанатының қайырылғаны,
Інісі өлсе - сол қанатының қайырылғаны.
Інісі өлсе - сол қанатының қайырылғаны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал аға мен іні жоғын бірдей ауыр қайғы деп көрсетеді. Аға — үйдің қорғаны, ақылшысы, тірек б...
Жетім бала секілді жездем пақыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — «жетім бала сияқты өте қорғансыз, жәрдемсіз» дегенге саяды. Астарлы ма...
Бөле берік емес,
Итмұрын өрік емес.
Итмұрын өрік емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бөле — ең жақын туыстардың бірі болғанымен, ол әрдайым мықты, сенімді т...
Ең көп оқылған
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Ата-ананың қадірін,
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ана мен ағайынның шын қадірі адам басына іс түскенде, өмірдің ауыртпалығын көргенде а...
Жолы болар жігіттің,
Жеңгесі шығар алдынан.
Жеңгесі шығар алдынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жолы оңға басатын, ісі сәтті жігіттің алдынан жеңгесі шығып, жолын ашы...
Жеті атасын білмеген - жетесіз.
**Негізгі мағынасы** Жеті атасын білмеген адамды халық «жетесіз» деп сынайды. Мұндағы тура мағынасы — өз тегін, ата-баба...
Жаман ағайын
бар болса, көре алмайды,
жоқ болса, бере алмайды.
бар болса, көре алмайды,
жоқ болса, бере алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстың бәрі бірдей жақсы болмайтынын ескертеді. Ағайынның жаманы бар болса, бауырының же...
«Ағайын туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың туыстық қатынасқа, бауырмалдыққа және ел ішіндегі ынтымаққа берген бағасын танытатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар ағайынның арасы ажырамай, қиын шақта сүйеніш, қуанышта серік болуын насихаттайды.
Мұндағы мақал-мәтелдер жақын-жуықпен тату болудың, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетудің мәнін ашады. Туыстықтың тек қан байланысы емес, ортақ жауапкершілік пен адамгершілік өлшемі екенін еске салып, ұрпақты бірлікке, кешірімге, ынсап пен сыйға тәрбиелейді.
Мұндағы мақал-мәтелдер жақын-жуықпен тату болудың, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетудің мәнін ашады. Туыстықтың тек қан байланысы емес, ортақ жауапкершілік пен адамгершілік өлшемі екенін еске салып, ұрпақты бірлікке, кешірімге, ынсап пен сыйға тәрбиелейді.