Ағайын туралы 252
Ағайын туралы мақал-мәтелдер туыстықтың қадірін, бірліктің күшін, сыйластық пен татулықты дәріптейді.
252
Мақал-мәтел
55.8K
Қаралым
221
Орташа
Сұрыптау:
Тіріде сыйласпаған өлгенде жыласпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам тірі кезінде бір-бірін қадірлеп, сыйластық көрсетпесе, өлген соң...
Үзіксіз - үй болмас.
**Негізгі мағынасы** «Үзіксіз - үй болмас» деген мақалдың тура мағынасы — үйдің бір бөлшегі не керегесі үзіліп, ажырап...
Ғайыптан тапқан алтыннан,
Ақсақалдың батасы артық.
Ақсақалдың батасы артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аяқ астынан, күтпеген жерден табылған алтыннан да ақсақалдың батасы қ...
Ізет - ініден, әділдік - ағадан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкен мен кішінің, ағайын арасындағы орнын көрсетеді. Інінің міндеті — ізет көрсету, яғн...
Су ағады сағадан,
Жол болады ағадан.
Жол болады ағадан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкеннің жолы кішіге өнеге екенін білдіреді. Тура мағынада су өз арнасымен ағады, ал жол...
Қайғы жоқта қайғы болды,
Қайынатамның өлгені.
Қайынатамның өлгені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның басына күтпеген ауыртпалық түскенде айтылатын сөз. Тура мағынасында — қайынатасы...
Кәрісі кімнің бар болса,
Хаты соның қолында.
Хаты соның қолында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қарт адамы бар үйдің, елдің «хаты», яғни сөзі, жолы, жөн-жосығы сол кі...
Үлкен шаңырақтың жанында отау үй көрікті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үлкен шаңырақтың, яғни ордалы үйдің жанында жас отау үй әдемі, көркем к...
Келін қыз болмас,
Күйеу ұл болмас.
Күйеу ұл болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: келін — өзге әулеттен келген адам, ал күйеу — қыздың төркіні үшін бөтен...
Ескі жұрттың қадірін көшкенде білер,
Қас жақсының қадірін өлгенде білер.
Қас жақсының қадірін өлгенде білер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам бір нәрсенің немесе бір кісінің шын құнын ол қолынан шыққанда, жо...
Нағашымен күрессе, жығылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: нағашымен күш сынасқан адам, көбіне, жеңіледі. Астарлы мағынасы — өзің...
Жерді шым, елді қыз біріктіреді.
**Негізгі мағынасы** Жерді шым біріктіретіні сияқты, елді де қыз баланың орны, беделі мен қамқорлығы біріктіреді. Мұнда...
Айырылма, жұртым, үйіріңнен
Айырылсаң үйіріңнен,
Қолың кетпес бүйіріңнен.
Айырылсаң үйіріңнен,
Қолың кетпес бүйіріңнен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел-жұрттан, өз ортасынан ажырамауды ескертеді. Тура мағынасында, үйірінен бөлінген мал әл...
Әмеңгердің де әмірі бар.
**Негізгі мағынасы** «Әмеңгердің де әмірі бар» деген мақалдың тура мағынасы — әмеңгер, яғни жесір қалған келінге не отб...
Қайғылыға туыстан көмек, достан демеу.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қайғырған, қиындыққа тап болған адамға ең алдымен туысы жәрдем беріп,...
Ең көп оқылған
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Ата-ананың қадірін,
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ана мен ағайынның шын қадірі адам басына іс түскенде, өмірдің ауыртпалығын көргенде а...
Жаман ағайын
бар болса, көре алмайды,
жоқ болса, бере алмайды.
бар болса, көре алмайды,
жоқ болса, бере алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстың бәрі бірдей жақсы болмайтынын ескертеді. Ағайынның жаманы бар болса, бауырының же...
Жолы болар жігіттің,
Жеңгесі шығар алдынан.
Жеңгесі шығар алдынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жолы оңға басатын, ісі сәтті жігіттің алдынан жеңгесі шығып, жолын ашы...
Жеті атасын білмеген - жетесіз.
**Негізгі мағынасы** Жеті атасын білмеген адамды халық «жетесіз» деп сынайды. Мұндағы тура мағынасы — өз тегін, ата-баба...
«Ағайын туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың туыстық қатынасқа, бауырмалдыққа және ел ішіндегі ынтымаққа берген бағасын танытатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар ағайынның арасы ажырамай, қиын шақта сүйеніш, қуанышта серік болуын насихаттайды.
Мұндағы мақал-мәтелдер жақын-жуықпен тату болудың, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетудің мәнін ашады. Туыстықтың тек қан байланысы емес, ортақ жауапкершілік пен адамгершілік өлшемі екенін еске салып, ұрпақты бірлікке, кешірімге, ынсап пен сыйға тәрбиелейді.
Мұндағы мақал-мәтелдер жақын-жуықпен тату болудың, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетудің мәнін ашады. Туыстықтың тек қан байланысы емес, ортақ жауапкершілік пен адамгершілік өлшемі екенін еске салып, ұрпақты бірлікке, кешірімге, ынсап пен сыйға тәрбиелейді.